การรวบรวมพระธรรมวินัย : หน้า 33/220

พระพุทธองค์ทรงแนะนําให้ร้อยกรองพระธรรมวินัย สมัยนิครนถนาฏบุตร ผู้เป็นอาจารย์เจ้าลัทธิสำคัญคนหนึ่งสิ้นชีพ สาวกเกิดแตกกัน พระจุนทะเถระเป็นผู้น้องชายพระสารีบุตร เกรงเหตุการณ์เช่นนั้นจะเกิดแก่พระพุทธศาสนา จึง เข้าไปหาพระอานนท์เล่าความให้ฟัง พระอานนท์จึงชวนไปเฝ้าพระพุทธองค์ เมื่อกราบทูล แล้วพระองค์ได้ตรัสตอบด้วยข้อความเป็นอันมาก แต่มีอยู่ข้อหนึ่งที่สำคัญยิ่ง (ปาสาทิกสูตร พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 11 หน้า 128 ถึงหน้า 156) คือ ในหน้า 139 พระผู้มีพระภาคตรัส บอกพระจุนทะ แนะให้รวบรวมธรรมภาษิตของพระองค์ และทำสังคายนาคือจัดระเบียบทั้ง โดยอรรถและพยัญชนะเพื่อให้พรหมจรรย์ตั้งมั่นยั่งยืนสืบไป พระพุทธภาษิตที่แนะนำให้รวบรวมพุทธวจนะร้อยกรองจัดระเบียบหมวดหมู่นี้ ถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นแห่งการแนะนำ เพื่อให้เกิดพระไตรปิฎกดั่งที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ 2.5 พระสารีบุตรแนะนำให้ร้อยกรองพระธรรมวินัย พระสารีบุตรเป็นพระอัครสาวกเบื้องขวาของพระพุทธองค์คู่กับพระโมคคัลลานะ ท่านได้แสดงความปรารถนาที่ขอให้พระพุทธองค์ทรงบัญญัติพระวินัย ซึ่งปรากฏในเวรัญชภัณฑ์ มหาวิภังค์ วินัยปิฎกเล่ม 1 (1/8/15) เพื่อให้พระศาสนาตั้งมั่นและดำรงอยู่สิ้นกาลนาน พระพุทธองค์ก็ทรงรับหลักการ แต่ทรงมีข้อแม้ว่า ให้ถึงกาลเสียก่อน ให้มีพระมาก ลาภ สักการะมาก มีอาสวัฏฐานียธรรมปรากฏในหมู่สงฆ์เสียก่อนแล้วจะทรงบัญญัติพระวินัย อนึ่ง มีข้อความในสังคีติสูตร ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (11/221-163/222-287) และข้อความในทสุตตรสูตร (11/364/475/288-343) ได้แสดงถึงตัวอย่างการจัดหมวด ธรรมเป็นหมวดเป็นหมู่โดยพระสารีบุตร ซึ่งเมื่อพระพุทธองค์ทรงสดับแล้วทรงประทานสาธุการ ทรงให้ชื่อว่า สังคีติปริยาย-แนวทางแห่งการรวบรวมพระธรรมวินัย แม้ข้อความใน ทสุตตรสูตรก็เช่นกัน แสดงแนวการรวบรวมธรรมเป็นหมวดหมู่ เป็นแม่บทของคัมภีร์ อังคุตตรนิกาย ในกาลต่อมา คือเริ่มด้วยธรรมหมวด 1-10 ทีแสดงมานี้ แสดงถึงความเป็นห่วงใยและความปรารถนาดีของพระสารีบุตรเถระ ที่ประสงค์จะให้พรหมจรรย์ คือพระศาสนาของพระบรมศาสดา ดำรงอยู่นาน ๆ เป็นประโยชน์ และให้ความสุขแก่ชนส่วนใหญ่ทั้งเทวดาและมนุษย์ทั้งมวล 24 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น