การทำสังคายนาครั้งที่ 4 : หน้า 70/220

การสังคายนาครั้งที่ 3 ในอินเดีย ทางฝ่ายจีนและทิเบตก็ไม่บันทึกรับรองไว้ เพราะ เป็นคนละสาย แต่การสังคายนาครั้งนี้ เป็นที่รู้กันทั่วไปในวงการของผู้ศึกษาพระพุทธศาสนาจึง นับว่ามีความสําคัญทางประวัติศาสตร์ที่ควรนำมากล่าวไว้ด้วย และเมื่อคิดตามลำดับเวลาแล้ว ก็นับเป็นสังคายนาครั้งที่ 4 ที่ทำในอินเดีย เมื่อประมาณ ค.ศ. 100 หรือ พ.ศ. 643 เรื่องปีที่ ทำสังคายนานี้ หนังสือบางเล่มก็กล่าวต่างออกไป สังคายนาครั้งนี้กระทำ ณ เมืองชาลันธร แต่บางหลักฐานก็ว่า ทำที่กัษมีระหรือแคชเมียร์ รายละเอียดบางประการจะได้กล่าวถึงตอนที่ ว่าด้วยการสังคายนาของนิกายสัพพัตถิกวาท มีข้อสังเกต คือหนังสือประวัติศาสตร์ของอินเดียบางเล่ม กล่าวว่า ในค.ศ.634 (พ.ศ. 1177) พระเจ้าศิลาทิพย์ได้จัดให้มีมหาสังคายนาขึ้นในอินเดียภาคเหนือ มีกษัตริย์ ประเทศราชมาร่วมด้วยถึง 21 พระองค์ พิธีมีพระสงฆ์ผู้คงแก่เรียนและพราหมณ์ผู้ทรงความรู้ มาประชุมกัน วันแรกตั้งพระพุทธรูปบูชาในพิธี วันที่ 2 ตั้งรูปสุริยเทพ วันที่ 3 ตั้งรูปพระศิวะ การสังคายนาครั้งนี้จึงมีลักษณะผสม คือ ทั้งพุทธและพราหมณ์ ภิกษุที่เข้าประชุมก็มีทั้งฝ่าย เถรวาทและมหายาน แต่เมื่อสอบดูหนังสือประวัติของภิกษุเสี้ยนจัง ซึ่งบันทึกเหตุการณ์ตอนนี้ ไว้ด้วย กลายเป็นการประชุมเพื่อให้มาโต้แย้งภิกษุเงี่ยนจังผู้แต่งตำรายกย่องพระพุทธศาสนา ฝ่ายมหายาน หาใช่การสังคายนาไม่ ที่บันทึกไว้ในที่นี้เพื่อให้หมดปัญหาประวัติการสังคายนา ในประเทศอินเดีย สรุปการทำสังคายนาครั้งที่ 4 1. ประสงค์จะบันทึกคัมภีร์ฝ่ายสัพพัตถิกวาทเป็นภาษาสันสกฤต และทําให้พระพุทธ- ศาสนาแบบมหายานมั่นคง 2. ประมาณ พ.ศ. 643 โดยมีพระเข้าร่วมกว่า 500 รูป 3. ทำที่เมืองชาลันธร แคว้นกัษมีระ ตอนเหนือของประเทศอินเดีย 4. พระเจ้ากนิษกะได้ทรงอุปถัมภ์การสังคายนาครั้งนี้ ผลของการทําสังคายนาครั้งนี้ การสังคายนาครั้งนี้ เนื่องจากเป็นครั้งแรกของฝ่ายมหายาน จึงมีผลดังนี้ 1. มีการเขียนคำาอธิบายพระไตรปิฎกหรืออรรถกถาเป็นภาษาสันสกฤต ปิฏกละ 1,000,000 โศลก โดยความอุปถัมภ์ของพระเจ้ากนิษกะและการแนะนำของ พระปารศวเถระ บ ท ที่ 3 ก า ร สั ง ค า ย น าเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 61 เท