สังคายนาครั้งที่ 1 : หน้า 42/220

1) สังคายนาครั้งที่ 1 เมื่อพระพุทธองค์เสด็จดับขันธปรินิพพานผ่านไปได้ 7 วัน พระมหากัสสปเถระ พร้อมด้วยบริวารประมาณ 500 รูป ได้ทราบจากปริพาชกท่านหนึ่งว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จปรินิพพานได้ 7 วันแล้ว ขณะที่ท่านและบริวารพักอยู่ ณ เมืองปาวา ภิกษุทั้งหลาย เมื่อได้ทราบข่าวต่างก็แสดงตัวออกมาแตกต่างกัน คือ ท่านที่เป็นพระอริยบุคคล มีสติอดกลั้นด้วยคิดว่า สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง คน จะได้สิ่งที่เที่ยงจากสังขารทั้งหลายแต่ที่ไหน ฝ่ายท่านที่ยังมีราคะ โทสะ โมหะ อยู่ได้แสดง ความเศร้าโศก วิปโยคอย่างหนักว่า “พระผู้มีพระภาคปรินิพพานเร็วนัก พระสุคตเสด็จปรินิพพานเร็วนัก จักษุแห่ง โลกหายไปจากโลกเร็วนัก ขณะที่พระอริยบุคคลทั้งหลายได้แสดงความจริงแห่งสังขาร เพื่อให้ภิกษุเหล่านั้น ยอมรับตามพระพุทธดำรัสความว่า “ท่านทั้งหลายอย่าเศร้าโศกร่ำไรไปเลย พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้มิใช่หรือว่า ความเป็นต่าง ๆ ความเว้น ความเป็นอย่างอื่น จากสัตว์และสังขารทั้งหลายที่รักที่ชอบใจ ทั้งปวง ย่อมไม่อาจจะหาสิ่งที่เที่ยงจากสังขารทั้งหลาย สิ่งใดเกิดแล้ว มีแล้ว อันปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ต้องมีความแตกสลายไปเป็นธรรมดา การที่เราจะปราถนาว่า ขอสิ่งนั้นอย่าสลายเลย ไม่เป็นฐานะที่จะมีได้ ท่านสุภัททวุฑฒบรรพชิตกลับกล่าวปลอบโยนด้วยเหตุผลที่ต่างกันว่า “พวกเราพ้น จากมหาสมณะนั้นด้วยดีแล้ว เพราะเมื่อก่อนได้เบียดเบียนเรา ด้วยการตักเตือนว่า นี่ควร นี่ไม่ควร สำหรับพวกเราทั้งหลาย บัดนี้ พวกเราสบายแล้ว พวกเราต้องการทำสิ่งใดก็ทำ สิ่งนั้น ไม่ต้องการทําสิ่งใดก็ไม่ทําสิ่งนั้น” คําพูดของท่านสุภัททวุฑฒบรรพชิต ถือว่าเป็นการกล่าวจ้วงจาบขาดความเคารพต่อ พระธรรมวินัยทั้ง ๆ ที่ตนเองเป็นพุทธสาวก เสมือนผู้แสดงตนเป็นขบถต่อพระศาสนา แต่เนื่อง จากเป็นเวลาที่ใกล้การถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ พระมหากัสสปะจึงไม่ได้กล่าวอะไรใน ขณะนั้น หลังจากถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้ว พระมหากัสสปะจึงนําเรื่องนี้เข้าที่ ประชุมสงฆ์ พร้อมเสนอให้มีการสังคายนาพระธรรมวินัยโดยให้เหตุผลว่า ถ้าปล่อยให้นานไป “สิ่งที่ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่วินัยจักเจริญ สิ่งที่เป็นธรรม เป็นวินัยจะเสื่อมถอย พวกอธรรมวาที อวินัยวาที่ได้พวกแล้วจักเจริญ ฝ่ายธรรมวาที วินัยว่าที่จะเสื่อมถอย” บทที่ 3 ก า ร สั ง ค า ย น าเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 33