การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในแคว้นมหาราษฎร์ : หน้า 67/220

4.9 พระมหาธรรมรักขิตไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่แคว้นมหาราษฎร์ คือ ดินแดนแถบตะวันออกเฉียงเหนือห่างจากเมืองบอมเบย์ใน ปัจจุบัน การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตทุกสายเป็นการไปอย่างเป็นคณะสงฆ์ สามารถให้การอุปสมบทแก่กุลบุตรผู้มีศรัทธาได้ ซึ่งท่านบอกไว้เฉพาะหัวหน้าสายเสียส่วนมาก นอกจากสายพระมหินเทเถระ สายของพระมัชฌิมเถระ และสายของพระโสณเถระกับพระ อุตตรเถระ เพราะศาสนาในดินแดนส่วนนี้มีหลักฐานอาจสืบค้นได้ในปัจจุบัน เพราะมีการสืบ ต่อกันมาไม่ขาดสาย โดยเฉพาะจากหลักฐานที่ค้นพบที่นครปฐม บอกว่า พระโสณเถระกับ พระอุตตรเถระมาประดิษฐานพระพุทธศาสนาในดินแดนส่วนนี้ เมื่อพ.ศ. 274-304 ซึ่งเป็นปี ที่ใกล้เคียงกันกับหลักฐานในที่อื่น ๆ ข้อควรศึกษาในเรื่องตติยสังคายนาและธรรมทูต เรื่องตติยสังคายนาเป็นปัญหาที่น่าพิจารณาหลายประการ นักปราชญ์ทาง ประวัติศาสตร์บางพวกไม่ยอมรับสังคายนาคราวนี้ เพราะถือว่าเป็นการสังคายนาของพระสงฆ์ ฝ่ายเถรวาทพวกเดียว ทั้ง ๆ ที่ขณะนั้นมีนิกายในพระพุทธศาสนาอยู่ถึง 18 นิกายเป็นอย่างน้อย และยังมีเรื่องที่น่าข้องใจหลายประการ เช่น 1. ในยุคพระเจ้าอโศกมหาราช แม้พระองค์จะทรงนับถือพระพุทธศาสนาและเป็น พุทธมามกะ แต่ทรงให้การยกย่องและสนับสนุนลัทธิศาสนาต่าง ๆ ทุกศาสนา ในยุคนั้น แสดงว่าไม่มีใครขาดแคลนลาภสักการะในเรื่องนี้ 2. เดียรถีย์ที่ว่าปลอมบวช ตามหลักฐานคัมภีร์ที่เขียนในลังกา น่าจะเป็นพระในนิกาย ต่าง ๆ ซึ่งปะปนกันจนแยกไม่ออกว่าใครเป็นใคร ทำให้มีความรังเกียจกันใน ด้านศีลและทิฏฐิ ถ้าเป็นพวกเดียรถีย์ปลอมบวชจริง ไม่รู้ว่าจะปลอมบวชเข้ามา ทําไม เพราะเป็นนักบวชในลัทธิใดก็ได้รับการบำรุงเช่นเดียวกัน หากปลอมเข้า มาบวชจริง แสดงว่าการปกครองในยุคนี้หละหลวมมาก จนไม่อาจเชื่อว่าจะเกิด ขึ้นได้ เพราะยังมีพระอรหันต์อยู่มาก บ 3. เรื่องที่พระโมคคลีบุตรติสสเถระนำมาวิพากษ์และแก้ทิฏฐิต่าง ๆ ส่วนมากแล้วเป็น ความเชื่อถือของนิกายต่าง ๆ ในพระพุทธศาสนานั้นเอง แต่ไม่ตรงกับหลักการ ของฝ่ายเถรวาทเท่านั้น 58 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น