การสังคายนาครั้งที่ 2-3 ในลังกา : หน้า 72/220

สังคายนาครั้งที่ 2 ในลังกา กระทำเมื่อประมาณพ.ศ. 433 ในรัชสมัยของพระเจ้า วัฏฏคามณีอภัย เรื่องที่ปรากฏเป็นเหตุทำสังคายนาครั้งนี้ คือเห็นกันว่า ถ้าจะใช้วิธีท่องจํา พระพุทธวจนะต่อไป ก็อาจมีข้อวิปริตผิดพลาดได้ง่าย เพราะปัญญาในการท่องจําของกุลบุตร เสื่อมถอยลง จึงตกลงจารึกพระพุทธวจนะลงในใบลาน มีคำกล่าวว่าได้จารึกอรรถกถาลงไว้ด้วย สังคายนาครั้งนี้กระทำที่อาโลกเลณสถาน ณ มดเลชนบท ซึ่งไทยเราเรียกว่า “มลัยชนบท” ประเทศลังกา มีพระรักขิตมหาเถระเป็นประธาน ได้กล่าวแล้วว่า บางมติไม่รับรองการ สังคายนาของพระมหินท์ ว่าเป็นครั้งที่ 4 ต่อจากอินเดีย แต่สังคายนาครั้งที่ 2 ในลังกานี้ ได้ รับการรับรองเข้าลำดับโดยทั่วไป บางมติก็จัดเข้าเป็นลำดับที่ 5 บางมติที่ไม่รับรองสังคายนา ของพระมหินท์ (ครั้งแรกในลังกา) ก็จัดสังคายนาครั้งที่ 2 ในลังกานี้ว่า เป็นครั้งที่ 4 ต่อมา จากอินเดีย 2 สังคายนาครั้งที่ 3 ในลังกา กระทำเมื่อไม่ถึง 100 ปีมานี้เอง คือใน พ.ศ. 2407 (ค.ศ. 1865) ที่รัตนปุระในลังกา พระเถระชื่อหิกขเว สิริสุมังคละ เป็นหัวหน้า กระทำอยู่ 5 เดือน การสังคายนาครั้งนี้น่าจะไม่มีใครรู้กันมากนัก นอกจากเป็นบันทึกของชาวลังกาเอง การ โฆษณาก็คงไม่มากมายเหมือนสังคายนาครั้งที่ 6 ของพม่า 3.1.3 การนับครั้งสังคายนาของพม่า ได้กล่าวแล้วว่า พม่าไม่รับรองสังคายนาครั้งแรกในลังกา คงรับรองเฉพาะ สังคายนาครั้งที่ 2 ของลังกาว่าเป็นครั้งที่ 4 ต่อจากนั้นก็นับสังคายนาครั้งที่ 5 และ 6 ซึ่ง กระทำในประเทศพม่า 4 สังคายนาครั้งแรกในพม่าหรือที่พม่านับว่าเป็นครั้งที่ 5 ต่อจากครั้งจารึกลงใน ใบลานของลังกาสังคายนาครั้งนี้ มีการจารึกพระไตรปิฏกลงในแผ่นหินอ่อน 729 แผ่น ณ เมืองมันดูเล ด้วยการอุปถัมภ์ของพระเจ้ามินดง ในพ.ศ. 2414 (ค.ศ.1871) พระมหาเถระ 3 รูป คือ พระชาคราภิวังสะ พระนรินทาภิธชะ และพระสุมังคลสามี ได้ผลัด เปลี่ยนกันเป็นประธานโดยลำาดับ มีพระสงฆ์และพระอาจารย์ผู้แตกฉานในพระปริยัติธรรม ร่วมประชุม 2,400 ท่าน กระทำอยู่ 5 เดือนจึงสำเร็จ สังคายนาครั้งที่ 2 ในพม่าหรือที่พม่านับว่าเป็นครั้งที่ 6 ที่เรียกว่า “ฉัฏฐสังคายนา” เริ่มกระทำเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 จนถึงวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2499 เป็นอันปิดงาน ในการปิดงานได้กระทำร่วมกับการฉลอง 25 พุทธศตวรรษ (การนับปีของ พม่าเร็วกว่าไทย 1 ปี จึงเท่ากับเริ่ม พ.ศ. 2498 ปิด พ.ศ. 2500 ตามที่พม่านับ) พม่าทำ บทที่ 3 ก า ร สั ง ค า ย น าเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 63