การจารึกพระพุทธพจน์ : หน้า 21/220

1.4 จากมุขปาฐะสู่การจารึกใบลาน ตำราที่บรรจุพระพุทธพจน์ ที่พระธรรมสังคาหกาจารย์ได้สังคายนาหรือรวบรวมไว้ เป็นหมวด เรียกว่า พระไตรปิฎก ได้ถ่ายทอดกันมาโดยระบบมุขปาฐะ หรือท่องจำ (Oral Tradition) ดุจสมัยก่อน ๆ ในประเทศไทยของเราก็มีการนิยมต่อหนังสือเจ็ดตำนาน สิบสองตำนาน หรือท่องพระปาติโมกข์ โดยอาศัยการท่องปากต่อปาก จากครูบาจารย์ จนจ๋าได้แม่นยำ และสืบต่อกันมาถึงอนุชนรุ่นหลัง พระไตรปิฎกก็เช่นกัน ตั้งแต่สังคายนาครั้งแรก ศิษย์สายพระอุบาลีก็จดจำพระวินัยปิฎก ศิษย์สายพระอานนท์ก็จดจำพระสุตตันตปิฎก และ พระอภิธรรมปิฎก สืบ ๆ กันมาโดยมิได้ขาดสาย ตัวอย่างสายพระอุบาลี ที่ท่านแสดงไว้ตามลำดับ ออกนามเฉพาะหัวหน้าสายดังนี้ พระอุบาลีเถระ พระทารกเถระ พระโสภกเถระ พระสิคควเถระ พระโมคคลีบุตรเถระ พระมหินทเถระ ในอินเดีย พระอิฏฐิยเถระ พระอุตติยเถระ พระสมพลเถระ ในลังกา พระภัททนามเถระ ฯลฯ การท่องจำานี้ได้กระทำมาจนถึงสังคายนาครั้งที่ 5 ในลังกาทวีป (ถ้านับเฉพาะที่ทำ สังคายนาในศรีลังกา ก็เป็นครั้งที่ 2) ประมาณ พ.ศ. 433 ในรัชสมัยของพระเจ้าวัฏฏคามณีอภัย โดยมีพระรักขิตมหาเถระเป็นประธาน ทำที่อาโลกเลณสถาน ณ มตเลชนบทหรือที่เรียกกันว่า มลัยชนบท สาเหตุของการจารึกพระพุทธวจนะลงในใบลานก็เพราะว่า ถ้าจะใช้วิธีท่องจำ พระพุทธวจนะต่อไป ก็อาจมีข้อวิปริตผิดพลาดได้ง่าย เพราะปัญญาในการท่องจำของกุลบุตร เสื่อมถอยลง นอกจากนั้น พระสงฆ์ยังได้รับความกระทบกระเทือนจากภัยธรรมชาติและภัย สงครามอยู่เนือง ๆ ทำให้ไม่มีเวลาท่องจำพระพุทธวจนะ จะทำให้ช่วงการสืบต่อขาดลงได้ มีคำกล่าวว่า ในการจารึกครั้งนี้ได้จารึกอรรถกถาลงไว้ด้วย 12 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น