การสังคายนาครั้งที่ 6 และ 7 : หน้า 74/220

7 สังคายนาครั้งที่ 7 ทำในลังกาเมื่อพ.ศ. 1587 พระกัสสปเถระเป็นประธาน มีพระเถระ ร่วมด้วยกว่า 1,000 รูป ได้รจนาคําอธิบายอรรถกถาพระไตรปิฎกเป็นภาษาบาลี กล่าวคือ แต่งตาราอธิบายคัมภีร์อรรถกถา ซึ่งพระพุทธโฆสะได้ทําเป็นภาษาบาลีไว้ในการสังคายนาครั้งที่ 6 คำอธิบายอรรถกถานี้กล่าวตามสำนวนนักศึกษาก็คือ คัมภีร์ฏีกา ตัวพระไตรปิฎกเรียกว่า “บาลี” คำอธิบายพระไตรปิฎกเรียกว่า “อรรถกถา” คำอธิบายอรรถกถาเรียกว่า “ฎีกา” การทำ สังคายนาครั้งนี้ เนื่องจากมิใช่สังคายนาพระไตรปิฎกแม้ทางลังกาเองก็ไม่รับรองว่าเป็นสังคายนา อย่างไรก็ตาม ข้อความที่กล่าวไว้ในหนังสือสังคีติยวงศ์ ก็นับว่าได้ประโยชน์ในการรู้ ความเป็นมาแห่งพระไตรปิฏก อรรถกถา และฎีกา อย่างดียิ่ง หมายเหตุ ข้อมูลเพิ่มเติมการสังคายนาครั้งที่ 6 และครั้งที่ 7 การสังคายนาครั้งที่ 6 ที่ประเทศลังกา พ.ศ. 956 รัชสมัยของพระเจ้ามหานามมีพระมหาเถระปราชญ์สำคัญชาวชมพูทวีป รูปหนึ่งชื่อ พระพุทธโฆสะ เดินทางไปยังเกาะลังกาด้วยความประสงค์จะแปลอรรถกถาพระ ไตรปิฎกภาษาสิงหลในลังกาทวีปกลับเป็นภาษามคธ ท่านได้เข้าพบพระมหาเถระประธาน สงฆ์ในสำนักมหาวิหาร บอกความประสงค์และขออนุญาตแปลอรรถกถา พระเถระเจ้าถิ่นผู้ รักษาคัมภีร์ได้ทดสอบความรู้ด้วยการให้คาถา 1 คาถา ในสังยุตตนิกาย สคาถวรรค ให้ พระพุทธโฆสะ แต่งขยายความแล้วขอตรวจสอบความรู้ คาถากระทู้นั้นคือ สีเล ปติฏฺญาย นโร สปญฺโญ จิตติ ปญฺญญฺจ ภาวย์ อาตาปี นิปโก ภิกขุ โส อิม วิชฏเย ช ท่านพระพุทธโฆสะได้ใช้กระทู้นี้แต่งบรรยายเป็นหนังสือ ชื่อ ปกรณ์พิเศษวิสุทธิมรรค ซึ่งบัดนี้ใช้เป็นหลัก ลักสูตรชั้นประโยค ป.ธ. 8 และ ป.ธ. 9 ของสนามหลวงแผนกบาลีในประเทศ ไทย ผลงานของท่านพระพุทธโฆสะเป็นที่พอใจของพระมหาเถระแห่งมหาวิหารมาก ท่านจึง ได้รับอนุญาตให้แปลอรรถกถาจากภาษาสิงหลเป็นภาษามคธได้ อรรถกถาเดิมภาษาสิงหลที่สำคัญปรากฏชื่อเป็นที่รู้จักมี 3 คัมภีร์ คือ 1. มหาอรรถกถา เป็นปรัมปราคตเถรวาทอธิบายพระสูตรที่พระมหินเถระนำ มายังลังกา แล้วแปลสู่ภาษาสิงหล 2. มหาปัจจริยัตถกถา อรรถกถาอภิธรรมปิฎก มีชื่อตามแพที่พระเถระนั่งประชุม กันท่าอรรถกถานี้ บทที่ 3 การสังคายนาเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 65