การชำระพระพุทธศาสนาและการสอบถามของพระเจ้าอโศกมหาราช : หน้า 65/220

วาจา และใจ” “ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวเจตนาว่าเป็นกรรม บุคคลคิดแล้วจึงกระทำกรรมด้วยกาย นอกจากนั้นพระเถระยังได้ยกภาษิตของดาบสในติตติรชาดก ความว่า “ถ้าท่านไม่มีความคิดไซร้ บาปก็ไม่มี แท้จริง กรรมย่อมถูกต้องบุคคลผู้คิดอยู่ เท่านั้นหาถูกต้องบุคคลผู้ไม่คิดไม่ หลังจากพระเจ้าอโศกมหาราชทรงสบายพระทัย เพราะได้ฟังคำวินิจฉัยของพระเถระ แล้ว พระเถระได้ถวายพระพรให้ทราบเรื่องสถานการณ์ของพระพุทธศาสนาในกรุงปาฏลีบุตร พร้อมกับให้พระราชาเรียนสัจธรรมทางพระพุทธศาสนา จนสามารถแยกได้ว่า อะไรเป็นคำสอน ของพระพุทธศาสนา อะไรไม่ใช่ พระเจ้าอโศกมหาราชได้เรียกภิกษุทั้งหลายมาสอบถามด้วย พระองค์เองว่า “กวาที สมฺมาสมฺพุทฺโธ พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีปกติตรัสว่าอย่างไร ?” ท่านรูปใดตอบว่า “วิภชชวาที มีปกติตรัสจําแนก” ถือว่าเป็นพระที่แท้จริง ท่านที่ ตอบเป็นอย่างอื่น ถือว่าเป็นเดียรถีย์ปลอมบวช รับสั่งให้แจกผ้าขาวแก่คนเหล่านั้น ให้สึก ออกมาเป็นจํานวนมาก ตามหลักฐานในมหาวังสะและสมันตปาสาทิกาบอกว่า พระที่ถูก จับสึกไปคราวนั้นถึง 60,000 รูป เมื่อได้มีการชำาระสังฆมณฑลให้บริสุทธิ์แล้ว พระเจ้าอโศกมหาราชจึงได้อาราธนา ให้พระสงฆ์ทำอุโบสถสังฆกรรมกันตามปกติ โดยพระองค์ประทานการอารักขา พระสงฆ์ ทั้งปวงก็พร้อมเพรียงกันทำอุโบสถตั้งแต่นั้นมา พระโมคคลีบุตรติสสเถระได้เลือกพระจำนวน 1,000 รูป เฉพาะท่านที่ทรงปริยัติ แตกฉานในปฏิสัมภิทา ชำนาญในวิชชา 3 ประชุมกัน ทำสังคายนา ครั้งที่ 3 ขึ้นที่อโศการาม เมืองปาฏลีบุตร ภายใต้พระบรมราชูปถัมภ์ของ พระเจ้าอโศกมหาราช ประเด็นสำคัญในตติยสังคายนา คือ 1. พระโมคคลีบุตรติสสเถระเป็นประธาน มีพระสังคีติกาจารย์เข้าร่วม 1,000 รูป ทำที่อโศการาม เมืองปาฏลีบุตร พระเจ้าอโศกมหาราชเป็นองค์อุปถัมภ์ เริ่มทำเมื่อปี พ.ศ. 218 2. พระโมคคลีบุตรติสสเถระได้ยกเอาวาทะในนิกายต่าง ๆ ที่เผยแพร่กันใน สมัยนั้นขึ้นวิพากษ์ 300 ข้อ ถือว่าเป็นความเห็นผิดจากพระพุทธศาสนา เป็นเหตุให้เกิดคัมภีร์กถาวัตถุ ในพระอภิธรรมปิฎกขึ้น คัมภีร์ในอภิธรรม ปิฎกสมบูรณ์ในคราวนี้เอง 56 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้ น 56