การสังคายนาเป็นเหตุให้เกิดพระไตรปิฎก : หน้า 39/220

บทที่ 3 การสังคายนาเป็นเหตุให้เกิดพระไตรปิฎก แม้ในตอนต้นจะได้ระบุนามของพระเถระหลายท่าน ว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับ พระไตรปิฎก แต่พระไตรปิฎกก็เกิดขึ้นภายหลังที่ท่านพระเถระทั้งหลายได้ร่วมกันร้อยกรอง จัดระเบียบพระพุทธวจนะแล้ว ในสมัยของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองยังไม่มีการจัดระเบียบ หมวดหมู่ ยังไม่มีการจัดเป็นวินัยปิฎก สุตตันตปิฎก และอภิธรรมปิฎก นอกจากมีตัวอย่าง การจัดระเบียบวินัยในการสวดปาฏิโมกข์ลำาดับสิกขาบททุกกึ่งเดือน ตามพุทธบัญญัติและการ จัดระเบียบธรรมะในสังคีติสูตรและทสุตตรสูตรที่พระสารีบุตรเสนอไว้ กับตัวอย่างที่พระสัมมา สัมพุทธเจ้าทรงชี้แจงวิธีจัดระเบียบพระธรรมแก่พระจุนทเถระและพระอานนท์ในปาสาทิกสูตร และสามคามสูตร ดังได้กล่าวไว้แล้วในเบื้องต้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทานพระพุทธโอวาทไว้มากหลายต่างกาลเวลา ต่าง สถานที่กัน การที่พระสาวก งท่องจํากันไว้ได้ และจัดระเบียบหมวดหมู่เป็นปิฏกต่าง ๆ ใน เมื่อพระศาสดานิพพานแล้ว พอเทียบได้ดังนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่ากับทรงเป็นเจ้าของ สวนผลไม้ เช่น ส้มหรือองุ่น พระเถระผู้จัดระเบียบหมวดหมู่คำสอนเท่ากับเป็นผู้ที่จัดผลไม้ เหล่านั้นห่อกระดาษบรรจุลังไม้เป็นประเภท ๆ บางอย่างก็ใช้ผงไม้กันกระเทือนแทนการห่อ กระดาษ ปัญหาเรื่องของภาชนะที่ใส่ผลไม้เช่นลงหรือห่อก็เกิดขึ้น คือในชั้นแรก คำสั่งสอน ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น รวมเรียกว่าพระธรรมพระวินัย เช่น ในสมัยเมื่อใกล้จะปรินิพพาน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสกับพระอานนท์ว่า “ธรรมและวินัยที่เราแสดงแล้ว บัญญัติแล้วแก่ ท่านทั้งหลาย ธรรมและวินัยนั้น จะเป็นศาสดาของท่านทั้งหลายเมื่อเราล่วงลับไป” จึงเป็น อันกำหนดลงเป็นหลักฐานได้อย่างหนึ่งว่า ในสมัยของพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่มีคำว่า พระไตรปิฎก มีแต่คำว่า ธรรมวินัย คำว่า “พระไตรปิฎก หรือ ติปิฎก” ในภาษาบาลีนั้นมาเกิด ขึ้นภายหลังที่ทําสังคายนาแล้วแต่จะภายหลังสังคายนาครั้งที่เท่าไร จะได้กล่าวต่อไป อย่างไรก็ตาม แม้คำว่า “พระไตรปิฎก” จะเกิดขึ้นในสมัยหลังพุทธปรินิพพาน ก็ไม่ทําให้สิ่งที่บรรจุอยู่ในพระไตรปิฎกนั้นคลายความสำคัญลงเลย เพราะคำว่า “พระไตรปิฎก” เป็นเพียงภาชนะ กระจาดหรือลังสำหรับใส่ผลไม้ ส่วนตัวผลไม้หรือนัยหนึ่งพุทธวจนะ ก็มีมา แล้วในสมัยที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสั่งสอนพระศาสนา 30 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น