การตรัสรู้ธรรม : หน้า 21/194

อันดับที่ 1 การออกบวช อันดับที่ 2 การทุ่มเททำความเพียรทางจิต ทรงตั้งพระทัยทำสมาธิจนกระทั่งพระทัย ของพระองค์สามารถหยุดนิ่ง ณ ศูนย์กลางกาย ให้หมดสิ้นไป หรือที่เรียกว่า “บรรลุโพธิญาณ” และบรรลุธรรมกายจนสามารถปราบกิเลส คำว่า “โพธิญาณ” คือ ปัญญาการตรัสรู้ธรรม หมายถึง รู้แจ้งธรรมทั้งหลายตรงตาม ความเป็นจริง ส่วนคำว่า “ตรัสรู้เญยยธรรม” คือ ธรรมที่ควรจะพึงรู้ทั้งหลาย ซึ่งพระองค์ ได้ทรงทําให้แจ้งที่ควงไม้ศรีมหาโพธิ์ในครั้งนั้นเอง คำว่า “ควงไม้” เป็นคำที่พวกเราไม่ค่อยคุ้นกันนักในปัจจุบัน ประกอบขึ้นด้วยคำสองคำ คือ คำว่า “ควง” กับ คำว่า “ไม้” คำว่า “ควง” เป็นคำกิริยา แปลว่า “ทำให้แกว่ง หรือหมุนเป็นวง” เช่น ควงกระบอง หรืออาการที่หมุนประดุจเดียวกับดอกสว่าน อีกความหมายหนึ่งแปลว่า “บริเวณ” เพราะฉะนั้น ความหมายของควงไม้ก็คือ บริเวณร่มไม้พระศรีมหาโพธิ์ซึ่งหมายถึงต้นไม้ที่พระองค์ตรัสรู้ธรรม ที่นิยมเรียกกันว่า “โพธิพฤกษ์หรือต้นโพธิ์” นั่นเอง เมื่อมาถึงตรงนี้มีความรู้ที่เรามองข้ามไม่ได้คือ คำว่า “โพธิ” ซึ่งแปลว่า ตรัสรู้ธรรม ต้นไม้ต้นใดที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงอาศัยบำเพ็ญภาวนา เจริญสมาธิจนกระทั่งตรัสรู้ธรรม เขาเรียกต้นไม้นั้นว่า ต้นโพธิ์หรือต้นพระศรีมหาโพธิ์ คือ ต้นไม้ที่มีสิริมงคลที่พระพุทธเจ้าไปตรัสรู้ ถ้ายุคใดพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปตรัสรู้ที่โคนต้นจำปา ต้นจำปาต้นนั้นก็ได้ชื่อว่า “ต้นพระศรีมหาโพธิ์” ของยุคนั้น ถ้าไปตรัสรู้ใต้ต้นไทรในยุคใด ยุคนั้นต้นไทรก็เป็นต้น พระศรีมหาโพธิ์ ส่วนในยุคของเรานั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราทรงตรัสรู้ที่โคนต้นไม้ซึ่ง มีชื่อว่า อัสสัตถพฤกษ์ เราจึงถือว่าต้นอัสสัตถพฤกษ์คือต้นโพธิ์ และเรียกชื่อนี้ตกทอดกันมา จนถึงปัจจุบัน ณ โคนโพธิ์นี้เองที่พระองค์ได้ตรัสรู้เญยยธรรม คือธรรมที่ควรรู้ ควรเข้าใจ พูดง่าย ๆ ก็คือธรรมทั้งหลายที่พระองค์ได้ทรงรู้เห็นด้วยอำนาจของธรรมกายที่พระองค์ทรงบรรลุ จากการบำเพ็ญสมาธิให้พระทัยหยุดนิ่งเข้าถึงธรรมกายภายในตามลำดับ ๆ ตั้งแต่ธรรมกายโสดา ธรรมกายสกทาคามี ธรรมกายอนาคามี ธรรมกายอรหัต และจนกระทั่งธรรมกายอรหัตในอรหัต นับไม่ถ้วนทีเดียว 12 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ