ข้อความต้นฉบับในหน้า
ล้วนพากันเข้าสู่สุคติโลกสวรรค์ เรามีจักขุทิพย์บริสุทธิ์ล่วงจักขุสามัญมนุษย์ เห็น
เหล่าสัตว์ผู้จุติอยู่ บังเกิดอยู่ เลว ประณีต มีวรรณะดี วรรณะทราม มีทุกข์ มีสุข รู้ชัด
หมู่สัตว์ผู้เข้าถึงตามกรรมได้ฉะนี้ฯ ราชกุมาร ! นี่เป็นวิชชาที่ 2 ที่เราได้บรรลุแล้วในยาม
กลางแห่งราตรี”
ในที่สุดพระองค์ทรงทำพระทัยให้หยุดนิ่งซ้ำแล้วซ้ำอีกจนถูกส่วนก็เข้าถึงธรรมกายอรหัต
จึงทรงเห็น ทรงรู้เท่าทันธรรมชาติของกิเลสทั้งหลายตามความเป็นจริง ทำให้กิเลสที่เคยมีอยู่
ไม่สามารถหมักดอง ห่อหุ้ม ครอบงำ กัดกร่อน บีบคั้น บังคับพระทัยของพระองค์ได้อีกต่อไป
กิเลสที่ถูกทําลายไปด้วยอาการเช่นนี้ เหมือนความสว่างของพระอาทิตย์ในยาม
เที่ยงวันสามารถทําลายความมืดให้หมดสิ้นไปไม่เหลือเลยฉะนั้น
แต่โดยธรรมชาติของดวงอาทิตย์เมื่อเลยเที่ยงวันไปแล้ว ก็มีแต่จะคล้อยไป ความสว่าง
ที่เคยเจิดจ้าก็ลดลงไปตามลำดับ ๆ
แต่พระทัยของพระองค์เมื่อทรงประกอบด้วยมรรคมีองค์ 8 อย่างสมบูรณ์แล้ว มีแต่จะ
หยุดในหยุดนิ่งในนิ่งเข้าไปในศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ของธรรมกายอรหัตเรื่อยไปอย่างไม่ถอนถอย
หาได้เคลื่อนคล้อยลอยต่ำาเช่นดวงอาทิตย์ไม่ ธรรมกายของพระองค์จึงยิ่งสว่าง ทำให้ยิ่งทรง
เห็นทรงรู้เข้าไปไม่มีที่สิ้นสุด เพราะฉะนั้นอาสวกิเลสทั้งหลายจึงถูกทำลายลงได้อย่างถาวร
ไม่สามารถย้อนกลับมามีฤทธิ์ มีอำนาจเหนือพระทัยของพระองค์ได้อีกต่อไป กิเลสทั้งหลาย
จึงละลายหายสิ้นไปด้วยอาการฉะนั้น เรียกว่า “ทรงบรรลุอาสวักขยญาณ”
พระองค์ได้ตรัสอาการที่พระองค์ตรัสรู้อาสวักขยญาณไว้ใน โพธิราชกุมารสูตร ว่า
“เราย่อมรู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี่เหตุแห่งทุกข์ นี่ความดับไม่เหลือแห่งทุกข์
นี่ทางให้ถึงความดับไม่มีเหลือแห่งทุกข์ และเหล่านี้เป็น อาสวะทั้งหลาย นี้เหตุแห่ง
อาสวะทั้งหลาย นี้ความดับไม่เหลือแห่งอาสวะทั้งหลาย นี้เป็นทางให้ถึงความดับ
ไม่มีเหลือแห่งอาสวะทั้งหลาย เมื่อเรารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ จิตก็พ้นจากกามาสวะ
ภวาสวะ และอวิชชาสวะ ครั้นจิตพ้นวิเศษแล้วก็เกิดญาณหยั่งรู้ว่า จิตพ้นแล้ว เรารู้ชัดว่า
ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์จบแล้ว กิจที่ต้องทำ ได้ทำสำเร็จแล้ว กิจอื่นที่ต้องทำเพื่อควา
(หลุดพ้น) เป็นอย่างนี้ มิได้มีอีกฯ ราชกุมาร ! นี่เป็น วิชชาที่ 3 ที่เราได้บรรลุแล้วในยาม
ปลายแห่งราตรี”
94 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ