อรรถกถาธนิยสูตร : หน้า 160/194

อรรถกถาธนิยสูตร' (พระสูตรว่าด้วยคาถาโต้ตอบระหว่างนายธนิยะกับพระพุทธองค์) “ในที่สุดพระคาถา คนทั้ง 4 คือ นายธนิยะ 1 ภรรยาของเขา 1 และธิดาของเขา 2 คน ได้ฟังคาถาที่แสดงสัจ 4 ประการนี้ อย่างนี้แล้ว ก็ดำรงอยู่แล้วในโสดาปัตติผล ลำดับนั้น นายธนิยะเห็นแล้วซึ่งธรรมกายของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยปัญญาจักษุ ด้วยศรัทธา 4 ซึ่งตั้งมั่นแล้ว อันเกิดขึ้นแล้วในพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นมูลด้วยความเลื่อมใสที่ไม่คลอนแคลน ผู้มีหทัยอันธรรมกายตักเตือนสติแล้ว คิดแล้วว่า นับแต่อเวจีเป็นที่สุด จนถึงภวัคพรหม เว้นแต่ พระผู้มีพระภาคเจ้าเสีย คนอื่นใครเล่าจักบันลือสีหนาทที่มีกำลังเช่นนี้ได้ พระศาสดาของเรา เสด็จมาแล้วหนอ ด้วยความดำริว่า เราตัดเครื่องผูกทั้งหลายได้แล้ว และการนอนในครรภ์ ของเราไม่มี... *เพราะเหตุที่นายธนิยะพร้อมกับบุตรและภรรยาได้เห็นธรรมกายของพระผู้มีพระ ภาคเจ้า ด้วยการแทงตลอดอริยมรรค เห็นรูปกายของพระองค์ด้วยโลกุตรจักษุและกลับได้ สัทธาที่เป็นโลกิยสัทธา ฉะนั้นเขาจึงกล่าวว่า เป็นลาภของข้าพระองค์ไม่น้อยหนอ ที่ข้าพระองค์ได้เห็น พระผู้มีพระภาคเจ้า... หมายเหตุ: (*) ข้อความตรงนี้มาจากบาลีว่า “ยสุมา ธนิโย สปุตฺตทาโร ภควโต อริยมคฺคปฏิเวเธน ธมฺมกาย ทิสวา โลกุตตรจกฺขุณา รูปกาย ทิสวา โลกียจกฺขุณา สทฺธาปฏิลาภ ลภิ...” ซึ่งน่าจะแปลว่า “...เพราะเหตุที่นายธนิยะพร้อมกับบุตรและภรรยาได้เห็นธรรมกายของ พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยโลกุตรจักษุ โดยการแทงตลอดอริยมรรค เห็นรูปกายของพระองค์ ด้วยโลกิยจักษุจึงได้เฉพาะซึ่งศรัทธา..." อรรถกถามหาปชาบดีโคตมีเถรีคาถา 2 “ข้าแต่พระสุคต หม่อมฉันเป็นพระมารดาของพระองค์ ข้าแต่พระธีรเจ้า พระองค์ เป็นพระบิดาของหม่อมฉัน ข้าแต่พระโลกนาถ พระองค์เป็นผู้ประทานความสุข อันเกิดจาก พระสัทธรรมให้หม่อมฉัน ข้าแต่พระโคดม หม่อมฉันเป็นผู้อันพระองค์ทรงทำให้เกิด ข้าแต่ 1 2 - พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่มที่ 1 ภาคที่ 5 และอรรถกถา (หน้า 84-85) : มหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมป์, 2528. พระสูตร และ อรรถกถา แปล ขุททกนิกาย เถรีคาถา เล่มที่ 2 ภาคที่ 4 (หน้า 248-249) : มหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมป์, 2525 บทที่ 5 ห ลั ก ฐ า น ธ ร ร ม ก า ย ในคัมภีร์เถรวาท DOU 151