พระธรรมเป็นที่พึ่ง : หน้า 118/194

ในการอธิบายเรื่องธรรมคุณครั้งนี้ พระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำ มิได้บอกลงไป ให้ชัดเจนว่า ธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเห็นนั้นมีรูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร ซึ่งในเรื่องนี้ เราอาจคาดคะเนได้หลายนัย เช่นผู้ฟังในครั้งนั้นส่วนมากอาจได้เคยฟังเทศน์เรื่องเห็นธรรม มาก่อนแล้ว พระเดชพระคุณหลวงปู่จึงได้เทศน์แต่โดยย่อ หรือเวลามีจํากัดไม่อาจจะขยายความได้ หรือต้องการให้ผู้ฟังตั้งใจปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง เพื่อเข้าถึงธรรมกาย จากนั้นก็จะไปเห็นไปรู้ ได้ด้วยตนเอง ฯลฯ อย่างไรก็ตาม จะได้นำพระธรรมเทศนาว่าด้วยลักษณะของธรรมที่สามารถเห็นได้ด้วย ตาธรรมกาย ซึ่งพระเดชพระคุณหลวงปู่เทศน์ไว้ มาขยายความในคราวต่อ ๆ ไป ในโอกาสอันควร 3.3 พระธรรมเป็นที่พึ่งให้เราได้อย่างไร จากการที่พวกเราเคยประกาศตนเองเป็นประจำกันว่า “ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ” ซึ่งแปลว่า “ข้าพเจ้าถึงพระธรรมว่าเป็นที่พึ่ง” นั้น เราก็คงจะเคยมีค่าถามเกิดขึ้นในใจของเรา ว่าจริงๆ แล้วพระธรรมนั้นน่ะ จะเป็นที่พึ่งของเราได้อย่างไร ซึ่งสามารถตอบได้ว่า พระธรรม ที่เป็นที่พึ่งแก่เราได้มี 2 ระดับเช่นกัน ระดับที่ 1 คือ พระธรรมหรือธรรมที่ตรัสสอน เรานิยมเรียกอีกอย่างว่า พระธรรม ภาคปริยัติ เราสามารถที่จะพึ่งได้ดีที่สุดตรงที่ เราลงมือศึกษาพระธรรมคำสอนของพระองค์ อย่างจริงจัง จนกระทั่งเข้าใจความหมายของพระธรรมตรงตามพุทธประสงค์แล้ว เลือกปฏิบัติ แต่กุศลธรรม คือ ธรรมที่เป็นเหตุก่อให้เกิดสุขทั้งทางกาย ทางวาจา ทางใจของเราได้ทั้งหมด ส่วนที่เป็นอกุศลธรรม คือธรรมที่เป็นเหตุก่อให้เกิดทุกข์ กับส่วนที่เป็นอัพยากตาธรรม คือ ธรรมที่เป็นเหตุก่อให้เกิดไม่ทุกข์ไม่สุข เราก็จะสามารถคัดทิ้งไปดังใจนึก เป็นการเว้นในสิ่งที่ พระองค์ทรงให้เว้น ทำให้ทั้งเนื้อทั้งตัวของเราเหลือไว้แต่กุศลธรรมอันดีงามเท่านั้น แม้ว่าเราจะศึกษาพระธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตามที่ได้กล่าวมาข้างต้น แล้วก็ตาม ก็ต้องบอกว่า พระธรรมที่เรารู้จักในภาคปริยัตินั้น ยังไม่พอที่จะทำให้เราเอาคำสอน มาใช้ปราบกิเลสในใจของเราให้หมดสิ้นได้ ยังเป็นเพียงการพึ่งพระธรรมแบบผิวเผิน ไม่ได้ ประโยชน์เต็มที่ตามความเป็นจริงเท่าที่ควรจะเป็น ระดับที่ 2 คือ การพึ่งพระธรรมในภาคปฏิบัติ ซึ่งการจะพึ่งพระธรรมให้เป็นที่พึ่ง เพื่อการพ้นทุกข์ได้อย่างแท้จริงนั้น มีทางเดียวที่จะทำได้ ก็คือ ให้เราตั้งใจปฏิบัติธรรมจนใจ 3 บทที่ 3 พระธรรม คุณ DOU 109