การเห็นเกิดดับในขันธ์ 5 : หน้า 75/194

ที่เห็นว่าเกิดดับ ๆ นั้นเหมือนอะไร เหมือนฟองน้ำ เหมือนอย่างไร เราเอาของฝาด เช่น เปลือกสนุ่นมาต้มแล้วรินใส่อ่างไว้ ชั้นต้นจะแลเห็นเป็น น้าเปล่า ๆ ต่อมาเมื่อเอามือแกว่งเร็ว ๆ อย่างที่เขาเรียกว่า ตีน้ำให้เป็นฟอง เราจะเห็นมีสิ่งหนึ่งปรากฏทวีขึ้นมา เป็นรูปเป็นร่างสิ่งนี้เรียกว่า “ฟองน้ำ” ดูให้ดีจะเห็นในฟองนั้นมีเม็ดเล็ก ๆ เป็นจำนวนมากติดต่อกันเป็นพืดรวมกัน เรียกว่า “ฟองน้ำ” เราจ้องดูให้ดีจะเห็นว่าเม็ดเล็ก ๆ นั้นพอตั้งขึ้นแล้วก็ แตกย่อยไปเรื่อย ๆ ไม่อยู่นานเลย นี่แหละเห็นเกิดดับ ๆ ตาธรรมกาย เห็นอย่างนี้ เห็นเช่นนี้จึงปล่อยอุปาทานได้ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ อีก 4 กองนั้นก็ทำนองเดียวกัน เห็นเกิดดับ ๆ ยิบไป เช่นเดียวกับเห็นในรูป ทุกข์เป็นของมี และเกิดขึ้นประจำ กับขันธ์ 5 เป็นของธรรมดา แต่ที่เราเดือดร้อนก็เป็นเพราะไปยืนธรรมดา ของมันเข้า ขันธ์ 5 เป็นอนิจจัง ไม่เที่ยง ย่อมแปรผันไปตามธรรมดา ของมัน เกิดแล้ว ธรรมดามันก็ต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตาย เมื่อมันถึงคราวแก่ เราไม่อยากจะแก่หรือไม่ยอมแก่ อาการของมันที่แสดงออกมามีผมหงอก เป็นต้น ถ้าเราขึ้นมัน ตะเกียกตะกายหายาย้อมมันไว้ นี่ว่าอย่างหยาบ ๆ ก็เห็นแล้วว่า เกิดทุกข์แล้วเกิดลำบากแล้ว ถ้าเราปล่อยตามเรื่องของมันก็ไม่มีอะไรมาเป็นทุกข์ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณก็ทำนองเดียวกัน ความทุกข์เกิดขึ้น เพราะยืนมัน ขึ้นธรรมดาของมัน สิ่งไม่เที่ยงจะให้เที่ยง สิ่งที่ไม่ใช่ตัวตนก็ยังยืน ยึดว่าเป็นตัวตน เหตุที่ให้ขึ้นธรรมดาของมันเช่นนี้ อะไร ? อุปาทานนั่นเอง ถ้าปล่อย อุปาทานได้ การยืนธรรมดาก็ไม่มี ตามแนวที่พระปัญจวัคคีย์ตอบกระทู้ถาม สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ตรัสถามว่า “เมื่อมันมีอาการแปรผันไป เป็นธรรมดา แก่ เจ็บ ตาย เช่นนี้แล้ว เบญจขันธ์นี้ จะเรียกว่าเป็นของเที่ยงไหม?” ตอบว่า “ไม่เที่ยง” “เมื่อไม่เที่ยงแล้วเป็นทุกข์หรือเป็นสุข ?” ตอบว่า “เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า” “ถ้าเช่นนั้นควรละหรือจะยึดเป็นตัวตน ?” “ไม่ควร พระพุทธเจ้าข้า” อะไรเล่าเป็นเหตุให้เกิดอุปาทาน ? ตัณหานั่นเอง ได้แก่ 66 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ