การแปลคำว่า 'พุทโธ' : หน้า 38/194

ในท่อนนี้เป็นการแปลคำศัพท์ของคำว่า “พุทโธ” โดยในขั้นต้น ท่านแปลให้เรา หายข้องใจไว้ก่อนว่า สัมมาสัมพุทโธ แปลว่า ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยชอบ หรือว่าตรัสรู้ เองโดยถูกต้อง นี่เป็นชั้นเชิงในการเทศน์การสอนของพระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำ คืออย่างน้อยไขข้อข้องใจไว้ในระดับหนึ่งก่อน ส่วนจะมีความลึกซึ้งอย่างไรก็แล้วแต่ ค่อยขยาย ความกันต่อไป ต่อจากนั้นพระเดชพระคุณหลวงปู่ก็เจาะลึกลงไปว่า คำว่า “พุทโธ” ไม่ได้มีความหมาย ตื้น ๆ อย่างที่ผู้ที่เรียนภาคปริยัติ หรือภาคทฤษฎีเข้าใจกัน ท่านแปลชัดเจนลงไปเลยว่า พุทโธ แปลว่า ทั้งรู้ ทั้งเห็น เพราะได้รวมความหมายของคำไว้ถึง 5 คำ คือคำว่า จักขุง ญาณัง ปัญญา วิชชา และอาโลโก ค่า 5 คำนี้ปรากฏอยู่ที่ใด ปรากฏอยู่ใน ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ซึ่งเป็นพระธรรมเทศนา ครั้งแรกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ตรัสเทศน์กับปัญจวัคคีย์ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ในธัมมจักกัปปวัตตนสูตรตอนที่กล่าวถึงค่า 5 คำ มีว่าอย่างนี้ “ภิกษุทั้งหลาย จากการปฏิบัติมรรคมีองค์แปดอย่างดีแล้วนี้ เป็นผลให้ธรรมะ เหล่านี้เกิดขึ้นแก่เรา คือ 1. จักขุง 2. ญาณัง 3. ปัญญา 4. วิชชา 5. อาโลโก” คุณวิเศษ 5 ประการนี้ ไม่ใช่อยู่เฉย ๆ แล้วเกิดขึ้นได้เอง แต่เกิดจากการที่ผู้หนึ่งผู้ใด ก็ตามปฏิบัติมรรคมีองค์ 8 ประการได้บริบูรณ์ดีแล้ว จึงเป็นผลให้คุณวิเศษเหล่านั้นเกิดขึ้น ได้แก่ คุณวิเศษประการที่ 1 จักขุง คือ ดวงตาเครื่องเห็นความจริงเป็นปกติและเพราะเหตุที่ได้ เห็นความจริงเป็นปกติจึงทำให้เกิด คุณวิเศษประการที่ 2 ญาณัง คือ ญาณเครื่องรู้ความจริง เป็นปกติ ทั้งนี้เท่ากับบอกว่าการที่คนจะรู้อะไรได้ตามความเป็นจริงนั้นจะต้อง เห็นจริง มาก่อน และการที่เราเรียนอะไรแม้ในทางโลกก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องดาวพระศุกร์ ดาวพระเสาร์ เคมี ชีวะ หรือศาสตร์สาขาใดก็ตาม ถ้าเราไม่เคยเห็นสิ่งนั้นมาก่อนก็ยากที่จะเข้าใจ เราจะเข้าใจดี ก็ต่อเมื่อเราได้ไปเห็นสิ่งเหล่านั้นมาจริง ๆ มีนิทานโบราณเล่าขานกันว่า เต่าซึ่งลงน้ำก็ได้ขึ้นบกก็ได้ มันไปเห็นสิ่งต่าง ๆ บนบก มาแล้วก็มาเล่าให้ปลาที่อยู่ในน้ำฟังว่า ต้นไม้มีรูปร่างอย่างไร เต่าพยายามอธิบายพรรณนาป่าไม้ ทั้งป่า ต้นไม้ทั้งต้นให้ปลาฟัง พอปลาฟังเสร็จก็ถามว่า “ต้นไม้ที่ว่านั้นเหมือนสาหร่ายมั้ย” เต่า บทที่ 2 พ ร ะ พุ ท ธ คุณ DOU 29