สัตว์โลกและความเป็นจริง : หน้า 89/194

สัตว์ทั้งหลายมีอัชฌาสัย หรือความเห็นต่าง ๆ กัน เช่นจำพวกหนึ่ง เห็นว่าโลกเที่ยง ไม่มียักเยื้องแปรผัน และเห็นว่า เกิดมาเป็นมนุษย์แล้ว เมื่อตายไปก็ต้องกลับมาเกิดเป็นมนุษย์อย่างเดิม อีกพวกหนึ่งเห็นว่า ตายแล้วขาดสูญ หมดสิ้นกันเท่านั้น ไม่มีอะไร ในผู้นั้นจะมาเกิดอีก ทำดี ทำชั่ว ก็สิ้นสุดเพียงวันตาย ไม่มีบุญ ไม่มีบาป จะตามไปสนองในภพหน้าที่ไหนอีกอย่างนี้เรียกว่า “ไม่รู้ซึ่งความเป็นจริงของโลก ส่วนพระองค์ทรงรู้จริงเห็นแจ้งซึ่งสัตวโลกว่า ไม่เป็นเช่นนั้น ที่จริง สัตวโลกทั้งหลายย่อมเป็นไปตามยถากรรม ทำดี ความดีย่อมติดตามไปสนอง ในภพหน้า ทำชั่ว ความชั่วย่อมติดตามไปสนองในภพหน้าเป็นเสมือนเงาตามตัว อันเรียกว่า “ยถาภูตญาณทัสสนะ” จึงได้ชื่อว่า “โลกวิทู” นัยหนึ่ง “อนุสเย ชานาติ” ทรงรู้แจ้งซึ่งอนุสัย 7 ประการ คือ กามราคานุสัย ภวราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย มานานุสัย อวิชชานุสัย “จริต ชานาติ” ทรงรู้แจ้งจริตแห่งสัตว์ทั้งหลาย 6 ประการ คือ ราคจริต โทสจริต โมหจริต วิตักกจริต สัทธาจริต พุทธิจริต “อธิมุตติ ชานาติ” ทรงรู้แจ้งนิสัยต่ำสูง และความเป็นผู้มีใจบุญ ความเป็นผู้มีใจบาปแห่งสัตว์ทั้งหลาย ทรงรู้แจ้งซึ่งความมีกิเลสหนาบาง แห่งสัตว์ทั้งหลาย ทรงรู้แจ้งในอินทรีย์ของสัตว์ทั้งหลายว่า แก่อ่อนอย่างไร กล่าวคือ สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา เรียกว่า “อินทรีย์ 5” คือ ความเชื่อ ความเพียร สติ สมาธิ และปัญญา แล้วก็ทรงหาอุบายโปรด ในเมื่อทรงเห็นว่า อินทรีย์แก่กล้าสมควรแล้ว ดังเช่นวักกลิพราหมณ์เห็นพระองค์มีพระสิริโฉมอันงาม ชอบเนื้อชอบใจ จนถึงขอบวชเป็นภิกษุ บวชแล้วก็เฝ้ามองดูพระสิริโฉมของพระองค์เป็นเนืองนิจ พระองค์ก็ทรงรอไว้ ครั้นเมื่อเห็นว่าอินทรีย์แก่กล้าแล้วจึงทรงเริ่มหาอุบายโปรด โดยตรัสว่า “วักกลิ ท่านจะมัวมามองดูร่างกายอันเน่าเปื่อยนี้ไย ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นจึงจะเห็นเรา” พระวักกลิน้อยใจ ที่พระองค์ตรัสห้ามเช่นนั้น จึงอำลาจาก พระองค์จะไปกระโดดภูเขาตาย ในเมื่อใกล้กระโดด พระองค์ได้เปล่งรัศมีให้เห็น ประหนึ่งไปประทับอยู่เฉพาะหน้า พระวักกลิ งโลดโผเข้าไปในรัศมี 80 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ