ข้อความต้นฉบับในหน้า
อันสมณพราหมณ์ เทวดาพรหมหรือใคร ๆ ในโลกให้เคลื่อนย้ายไม่ได้ ควรจะเรียกผู้นั้นว่า
เราเป็นบุตรเกิดแต่พระอุระ เกิดจากพระโอษฐ์ของพระผู้มีพระภาค เกิดจากพระธรรม พระธรรม
เนรมิตขึ้น เป็นทายาทของพระธรรมดังนี้ ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุไร เพราะคำว่าธรรมกายก็ดี
พรหมกายก็ดี ธรรมภูตก็ดี พรหมภูตก็ดี เป็นชื่อของพระตถาคต..."
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน พุทธวรรคที่ 1
66
ปัจเจกพุทธาปทาน ว่าด้วยเหตุให้สำเร็จเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า
1
4 [2] ...นักปราชญ์เหล่าใดมีศีลบริสุทธิ์ มีปัญญาหมดจดดี มีจิตตั้งมั่น ประกอบ
ความเพียรเจริญวิปัสสนา มีปกติเห็นธรรมพิเศษ รู้แจ้งธรรมประกอบด้วยองค์มรรค และโพชฌงค์
เจริญสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์ และอัปปณิหิตวิโมกข์ ไม่บรรลุความเป็นพระสาวก
ในศาสนาของพระชินเจ้า นักปราชญ์เหล่านั้นย่อมเป็นพระสยัมภูปัจเจกชินเจ้า
มีธรรมใหญ่ มีธรรมกายมาก มีจิตเป็นอิสระ ข้ามห้วงทุกข์ทั้งปวงได้ มีใจเบิกบาน
มีปกติเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง อุปมาดังราชสีห์ อุปมาดังนอแรดฉะนั้น....
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน โสภิตวรรคที่ 14
ม
"
อัตถสันทัสสกเถราปทานที่ 7 ว่าด้วยผลแห่งการชมเชยพระพุทธเจ้า 3 คาถา
“[139] ...ในมนุษยโลกพร้อมทั้งเทวโลกไม่มีอะไรเปรียบ ในพระญาณของพระสัมมา
สัมพุทธเจ้าองค์ใด ใครได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้มีพระญาณไม่สิ้นสุดแล้ว
จะไม่เลื่อมใสเล่า.
ชนทั้งหลายไม่อาจให้พระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งทรงแสดงพระธรรมกาย และความเป็น
หน่อเนื้อรัตนะทั้งสิ้นให้กำเริบได้ ใครได้เห็นแล้วจะไม่เลื่อมใสเล่า...”
1
2
พระสูตร และ อรรถกถาแปล ขุททกนิกาย อุปาทาน เล่มที่ 8 ภาคที่ 1.
(หน้า 244) : มหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมป์, 2528.
พระสูตร และ อรรถกถาแปล ขุททกนิกาย อปาทาน เล่มที่ 8 ภาคที่ 2
(หน้า 466) : มหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมป์, 2529.
บทที่ 5 ห ลั ก ฐ า น ธ ร ร ม ก า ย ในคัมภีร์เถรวาท
DOU 147