ข้อความต้นฉบับในหน้า
พระองค์จึงเสด็จไปยังอาศรมแห่งอุรุเวลกัสสปะ ตรัสขออาศัยพัก
สักราตรีหนึ่งที่โรงเพลิง อุรุเวลกัสสปะว่าที่นั่นมีพญานาคพิษร้ายอยู่ตัวหนึ่ง
พระองค์ว่าไม่เป็นไร ก็เสด็จประทับอยู่ที่นั่น
ครั้นตกเวลากลางดึกพญานาคสำแดงพิษ หรือเรียกว่าพ่นพิษทำร้าย
พระองค์ แต่พระองค์ทรงดำรงพระสติเฉพาะหน้าต่อพระกัมมัฏฐานภาวนานุโยค
ประมวลมาซึ่งอิทธาภิสังขารสำแดงเตโชกสิณ สมาบัติบันดาลให้เป็นเปลวเพลิง
ยังพญานาคให้พ่ายแพ้ด้วยฤทธิ์ของพระองค์แล้ว ให้ขดตัวอยู่ในบาตรเอาไปให้
อุรุเวลกัสสปะกับบริวารดู
แต่อุรุเวลกัสสปะก็ยังไม่เลื่อมใส ยังถือทิฏฐิว่าตนเป็นอรหันต์อยู่
พระองค์ก็ทรงแสดงอีกหลายประการ ตลอดจนแสดงจงกรม คือเดินอยู่บนน้ำแล้ว
เหาะขึ้นบนอากาศ แล้วเลื่อนลอยลงมาสู่เรือของอุรุเวลกัสสปะและบริวาร
ที่ไปดูอยู่นั้น แล้วในที่สุดจึงชี้แจงให้พวกอุรุเวลกัสสปะรู้ตัวว่า ทางที่พวกเธอ
ปฏิบัติอยู่นั้นมิใช่ทางที่จะบรรลุมรรคผล พวกเธอยังไม่ใช่พระอรหันต์
อุรุเวลกัสสปะได้สดับพระพุทธฎีกาก็ละทิฏฐิซบเศียรลงแทบ
ฝ่าพระบาทพระองค์ ขอบรรพชาอุปสมบทในสำนักพระองค์ ลำดับนั้นแล้ว
นทีกัสสปะ และคยากัสสปะผู้เป็นน้องของอุรุเวลกัสสปะ ซึ่งต่างก็มีบริวารและ
เป็นคณาจารย์ตั้งอาศรมอยู่ถัด ๆ กันไปตามลำดับของลำน้ำเนรัญชราทางใต้
ทราบเรื่องราวขึ้นก็พากันเลื่อมใส มาขอบรรพชาอุปสมบทในสำนักพระองค์
หมดสิ้น ดังนี้พระองค์จึงเป็นผู้ฝึกสอนอย่างดีเลิศ ไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน จึงได้
พระนามว่า “อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถี”
บทขยายความ
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงได้รับคำยกย่องว่า เป็นนักฝึกคนที่ยอดเยี่ยมอย่างที่ไม่มีใคร
จะมาเสมอเหมือนอีกแล้ว ซึ่งพระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำก็ได้ยกตัวอย่างการฝึกสอนของ
พระองค์มาเล่าให้พวกเราฟังทำให้เห็นภาพชัดเจนดีว่าเหตุที่พระองค์ทรงสามารถฝึกคนได้อย่างนี้
ก็เพราะความรู้แจ้งโลกของพระองค์ที่กล่าวมาแล้วนั่นแหละ ก็ทำไมจะฝึกไม่ได้ล่ะ ในเมื่อหาก
พระองค์ทรงพบใครแล้วพระองค์ทรงระลึกชาติไปเห็นนิสัยใจคอของเขาซึ่งสั่งสมกันมากี่ภพกี่ชาติ
ไปรู้พฤติกรรมของเขาทั้งหมด ไม่ว่าเคย กิน อยู่ เกิด ตายมาอย่างไร แม้ความคิดความอ่านที่อยู่
ในใจขณะนั้น ก็ปิดบังพระองค์ไม่ได้ เพราะฉะนั้นพระองค์จึงทรงฝึกคนฝึกสรรพสัตว์ได้ดั่งพระทัย
86 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ