วิชชาและอวิชชา : หน้า 70/194

1) วิชชา 2) จรณะ อะไรเรียกว่า วิชชา ? วิชชาในที่นี้หมายเอาความรู้ที่ทําจัดมืดเสียได้ มืด คืออะไร ? ในที่นี้หมายเอา ขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ตรงกันข้ามกับ อวิชชา ที่แปลว่า ไม่รู้ คือไม่รู้ถูกหรือผิด เพราะว่าเข้าไปยึดมั่นในขันธ์ 5 ว่าเป็นตัวเป็นตน จึงมืดมน ไม่รู้ ไม่เห็นของจริงคือนิพพาน ข้อสําคัญอยู่ที่อุปาทาน ซึ่งแปลว่า ยึดมั่น คือ ยึดมั่นในขันธ์ 5 ถ้ายังตัดอุปาทานไม่ได้ตราบใด ก็คงมืดตื้ออยู่อย่างนั้น ตัดอุปาทานได้มีนิพพาน เป็นที่ไปในเบื้องหน้า หรือพูดให้ฟังง่ายกว่านี้ก็ว่า เมื่อตัดอุปาทานเสียได้ จะมองเห็น พระนิพพานอยู่ข้างหน้า อวิชชา แปลว่า ไม่รู้ นั้น ได้แก่ ไม่รู้อดีต ปัจจุบัน อนาคตของสังขาร ไม่รู้ปฏิจจสมุป บาทและอริยสัจ ขันธ์ 5 เป็นชื่อของอุปาทาน ถ้าปล่อยขันธ์ 5 หรือวางขันธ์ 5 ไม่ได้ ก็พ้นจากภพไม่ได้ คงเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในกามภพ รูปภพ อรูปภพ มืดมนวนอยู่ในที่มืด คือ โลกนี้เอง ในคำว่า “อนุธภูโต อยู๋ โลโก” ซึ่งแปลว่า โลกนี้มืด ผู้แสวงหาโมกขธรรม ถ้ายังติด ขันธ์ 5 อยู่แล้ว ยังจะพบโมกขธรรมไม่ได้เป็นอันขาด กายมนุษย์ กายทิพย์ กายรูปพรหม กายอรูปพรหม เหล่านี้อยู่ในพวกมีขันธ์ 5 กล่าวคือมนุษย์ เทวดา รูปพรหม อรูปพรหม เหล่านี้อยู่ในพวกมีขันธ์ 5 สัตว์ดิรัจฉาน สัตว์นรกก็พวกมีขันธ์ 5 พวกมืดทั้งนั้น ยิ่งในโลกันตร์นรกเรียกว่า มืด ใหญ่ทีเดียว เมื่อเราสามารถทำความเข้าใจภาพรวมของพระพุทธคุณทั้งสองประการแรกคือ อรหัง บทที่ 2 พ ร ะ พุ ท ธ คุณ DOU 61