พระพุทธคุณ : หน้า 98/194

ในเวลารุ่งอรุณแห่งวันวิสาขปุรณมีนั้นเอง นัยที่ว่าเบิกบานนั้น หมายความว่า เมื่อพระองค์ได้ทรงตรากตรำา เป็นเวลาล่วงถึง 6 พรรษาแล้ว จึงได้มาตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ได้รับผลเป็นองค์อรหัง และสัมมาสัมพุทโธฯ ดังบรรยายมาข้างต้นแล้ว พระกมลหฤทัยของพระองค์ก็ย่อมผ่องแผ้วเบิกบานเต็มที่ เหตุว่า ได้ผล สมปรารถนาที่พระองค์ทรงตั้งปณิธานเพียรบำเพ็ญมา ฉะนี้จึงได้พระนามว่า “พุทโธ” ขอย้ำอีกหน่อยว่า การที่น่าเอาดอกบัวบานมาเทียบความหมาย แห่งคำว่าพุทโธนั้น ก็เพราะเหตุว่าเมื่อปฐมกัลป์เริ่มตั้งศีรษะแผ่นดินขึ้นใหม่ ๆ มีกอบัวเกิดขึ้นพร้อมทั้งมีดอก 5 ดอก ท้าวสุธาวาส หยั่งรู้ว่านี้เป็นนิมิตว่า ในกัลป์จะมีพระพุทธเจ้ามาตรัสโปรดเวไนยสัตว์ 5 พระองค์ จึงปกาสิตคำว่า นะ, โม, พุท, ธา ยะ ไว้ ซึ่งมีความหมายว่า นะ คือ พระกกุสันโธ โม คือ พระโกนาคมนะ พุท คือ พระพุทธกัสสปะ ธา คือ พระสมณโคดม ยะ คือ พระศรีอาริยเมตไตรย์ ซึ่งได้ปรากฏเป็นที่นับถือกันมาจนบัดนี้ บทขยายความ คำว่า “พุทโธ” พระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำได้กล่าวไว้ 2 นัยด้วยกัน นัยแรกแปลว่า ผู้บานแล้ว บานตั้งแต่วันตรัสรู้เลย บานได้ด้วยการทำสมาธิในใจหยุด ในหยุด หยุดตั้งแต่ต้นจนกระทั่งถึงธรรมกายอรหัต จนจบพระนิพพานเลย นี้บานเพราะหยุด ในหยุดอย่างเดียวเท่านั้น พระสัพพัญญุตญาณของพระองค์ก็สมบูรณ์เต็มเปี่ยม เหมือนดอกบัว ที่โผล่พ้นน้ำออกมา แล้วก็คลี่กลีบบานอย่างสมบูรณ์ บ ท ที่ 2 พ ที่ 2 พระพุ ท ธ คุณ DOU 89