การชี้ถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้า : หน้า 175/194

ก็ไม่มีใครชี้ได้ว่าพระองค์อยู่ที่ไหน แต่ว่าสามารถชี้ได้ด้วยธรรมกาย ซึ่งอาจกล่าวว่าอายตนนิพพานนั้น มีจริง เพียงแต่สามารถเห็นได้ด้วยธรรมกายเท่านั้น หรือไม่ ก็เป็นเรื่องที่จะต้องค้นคว้าปฏิบัติธรรม กันต่อไป สำหรับข้อความทั้งหมดของตอนนี้คือ พระราชาตรัสถามว่า “พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีหรือ พระผู้เป็นเจ้า?” พระเถรเจ้าทูลตอบว่า “ขอถวายพระพร มีอยู่ ร. “พระผู้เป็นเจ้าสามารถจะชี้ได้หรือว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ที่นี้หรือที่นี้” ถ. “พระผู้มีพระภาคปรินิพพานแล้ว ด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ อาตมภาพไม่สามารถ ที่จะชี้ได้ว่า อยู่ที่นี้หรือที่นี้” ร. “ขอพระผู้เป็นเจ้าจงอุปมาให้ข้าพเจ้าฟัง" ถ. “พระองค์จะทรงพระดำริเห็นข้อความนั้นเป็นไฉนเปลวแห่งกองไฟอันใหญ่ที่ลุกโพลง อยู่ดับไปแล้ว พระองค์จะทรงสามารถชี้ได้หรือว่า อยู่ที่นี้หรือที่นี้” ร. “ไม่สามารถเลย เพราะว่าเปลวไฟนั้นดับแล้ว ถึงความไม่มีบัญญัติเสียแล้ว” ถ. “ข้อนั้นฉันใด พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้วด้วยอนุปาทิเสส นิพพานธาตุ ใคร ๆ ไม่สามารถจะชี้ได้ว่า อยู่ที่นี้หรือที่นี้ ดังนี้ ก็แต่ว่าสามารถจะชี้ได้ด้วย ธรรมกาย เพราะว่าพระธรรม พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว” ร. “พระผู้เป็นเจ้าช่างฉลาดจริง ๆ” 166 DOU พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ