พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ : หน้า 158/194

อรรถกถาโสณสูตร (พระสูตรว่าด้วยคนสะอาด ไม่ยินดีในบาป) “บทว่า เอทิโส จ เอทิโส จ ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเราได้ฟังมาว่า เห็นปานนี้ ๆ คือ ทรงประกอบด้วยนามกายสมบัติและรูปกายสมบัติเห็นปานนี้ และประกอบด้วยธรรมกาย สมบัติเห็นปานนี้ ด้วยคำว่า “นโข เม โส ภควา สมมุขา ทิฏโฐ” นี้ อาจารย์ทั้งหลาย หมายเอา ความเป็นปุถุชนเท่านั้น กล่าวว่า ท่านโสณะได้มีความประสงค์จะเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า แต่ภายหลังเธออยู่ในพระคันธกุฏีเดียวกันกับพระศาสดา ในเวลาใกล้รุ่ง พระศาสดาทรงเชื้อเชิญ จึงทำไว้ในใจให้มีประโยชน์ถึงพระสูตร 16 เป็นวรรค 8 วรรค เฉพาะพระพักตร์พระศาสดาแล้ว ประมวลมาไว้ในใจทั้งหมดเป็นผู้รู้แจ้งอรรถและธรรม เมื่อจะกล่าวเป็นผู้มีจิตเป็นสมาธิ โดยมุข คือความปราโมทย์อันเกิดแต่ธรรม ในเวลาจบสรภัญญะ เริ่มตั้งวิปัสสนาพิจารณาสังขาร บรรลุ พระอรหัตโดยลำาดับก็เพื่อประโยชน์นี้เท่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสั่งให้เธออยู่ใน พระคันธกุฎีเดียวกันกับพระองค์, ฝ่ายอาจารย์บางพวกกล่าวว่า คำว่าเรายังไม่ได้เห็น พระผู้มีพระภาคเจ้าเฉพาะพระพักตร์แล ดังนี้ ท่านกล่าวหมายแลเอาเฉพาะการเห็นรูปกาย เท่านั้น จริงอยู่ท่านพระโสณะพอบวชแล้ว ก็เรียนกรรมฐานในสำนักของพระเถระ เพียรพยายาม อยู่ ยังไม่ได้อุปสมบทเลย ได้เป็นพระโสดาบัน ครั้นอุปสมบทแล้วคิดว่า แม้อุบาสกทั้งหลาย ก็เป็นพระโสดาบันทั้งเราก็เป็นพระโสดาบันในข้อนี้จะคิดไปทำไมเล่าจึงเจริญวิปัสสนาเพื่อมรรค ชั้นสูงได้อภิญญา 6 ภายในพรรษานั้นเอง แล้วปวารณาด้วยวิสุทะปวารณา ก็เพราะเห็นอริยสัจ เป็นอันชื่อว่าเธอได้ธรรมกายของพระผู้มีพระภาคเจ้า สมจริงดังที่พระองค์ตรัสไว้ว่า ดูก่อนวักกลิ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นชื่อว่าเห็นเรา ผู้ใดเห็นเรา ผู้นั้นก็ชื่อว่าเห็นธรรม เพราะฉะนั้นการ เห็นธรรมกายจึงสำเร็จแก่เธอก่อนทีเดียวก็แล ครั้นปวารณาแล้ว เธอได้มีความประสงค์ จะเห็นรูปกาย...” 1 พระสูตร และ อรรถกถา แปล ขุททกนิกาย อุทาน เล่มที่ 1 ภาคที่3. (หน้า 557-558) : มหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมป์, 2526. บทที่ 5 ห ลั ก ฐ า น ธ ร ร ม ก า ย ในคัมภีร์เถรวาท DOU 149