หลักฐานธรรมกายในวิธีการทำสมาธิ : หน้า 180/194

มีข้อสังเกตที่น่าสนใจมากว่า วิธีปฏิบัติวิธีนี้ เป็นหลักฐานชิ้นเดียวที่ผู้เขียนค้นพบ (จนถึงปัจจุบัน) ว่ามีการกล่าวถึง “ธรรมกาย” อยู่ในวิธีการทำสมาธิ ซึ่งเก่าแก่มาก คือ พ.ศ.572 อันไปพ้องกับคํากล่าวของพระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำว่า วิธีปฏิบัติให้เข้าถึงธรรมกายนั้น ได้สูญหายไปเมื่อประมาณ พ.ศ. 500 จัดเป็นหลักฐานสำคัญชิ้นหนึ่งที่ยืนยันคำสอนของท่านได้ ข้อสังเกตต่อมาคือ วิธีปฏิบัติวิธีนี้ ส่วนหนึ่งใช้บริกรรมภาวนาซึ่งเมื่อตรวจสอบแล้ว พบว่าเป็นบทเดียวกับ “บทสวด พระอิติปิโสรัตนมาลา” ซึ่งสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) นำมาเผยแผ่นั่นเอง อันทำให้หลักฐานชิ้นนี้ มีน้ำหนักมากขึ้นว่าเป็นของแท้ สำหรับข้อความที่กล่าวเกี่ยวกับ “ธรรมกาย” มีดังนี้ (ห้องพระพุทธคุณ) “เมื่อกายเป็นสุข จิตต์เป็นสุขแล้ว สนฺตุฏฺโฐ เป็นผู้สันโดษ สลเลโข เป็นผู้ประพฤติขัดเกลา ปริตตฺโต เป็นผู้มีตนส่งไปสู่คุณความดีเป็นเบื้องหน้า จึงตั้งจิตต์พิจารณา ดูธรรมกายในรูปกายด้วยการดำเนินในโพชฌงค์ทั้ง 7 ประการ จนจิตต์รู้แจ้งแทงตลอดรูป ธรรมและนามธรรมได้แล้ว จักมีตนเป็นที่พึ่ง จักมีธรรมเป็นที่พึ่ง ด้วยประการฉะนี้...” (ห้องพระธรรมคุณ) “จิตต์จักสงบสุขด้วยดี ผ่องใสเบิกบานพ้นจากความมัวหมอง ตามลำดับ แล้วจึงตั้งใจพิจารณาดูหลักธรรมที่ใจ คือ วิสุทธิ 7 ประการ เมื่อพิจารณ์ได้ประณีต สุขุมดีแล้ว จะเห็นธรรมอันเอกด้วยจิตต์ จักได้ที่พึ่งอันอุดมสุข อันเจ้าตัวจะพึงรู้เองเห็นเอง เพราะว่าผู้มีใจประกอบด้วยสมาธิ ไม่ประกอบด้วยใจฟุ้งซ่าน ดำเนินกระแสจิตต์เป็นลำดับ จิตต์ ย่อมบรรลุสภาพอันเป็นทิพย์ที่บริสุทธิ์อย่างยิ่ง อันเป็นส่วนสัพพัญญุตญาณ เห็นชัด หยั่งทราบ ที่สุดโลกยั่งยืนเป็นผู้บังคับและละเอียดที่สุดแต่บรรดาสิ่งที่ละเอียดด้วยกันเพราะมีรูปเป็นอจินไตย รุ่งเรืองสุกใส ลอยเด่นอยู่เหนือความมืด คือ อวิชชาฯ..." (ห้องพระสังฆคุณ) “พระโยคาวจรผู้รู้ว่า ธรรมกาย ดำรงอยู่ในหทัยประเทศแห่ง สรรพภูต ทำให้หมุนดังว่าหุ่นยนต์ ท่านจึงตั้งใจเจริญพระวิปัสสนาญาณ เพื่อให้ถึงธรรมกาย เป็นที่พึ่งอันยอดเยี่ยมโดยสิ้นเชิงถึงสถานอันสงบระงับ ประเสริฐเที่ยงแท้เพราะความอ้านวยของ ธรรมกายนั้นเป็นอมตะ...” ประวัติชีวิต การงาน หลักธรรม สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี), (หน้า 255-267) : สำนักพิมพ์ธรรมสภา กรุงเทพ ฯ, 2538. บทที่ 5 ห ลั ก ฐ า น ธ ร ร ม ก า ย ในคัมภีร์เถรวาท DOU 171