ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร : หน้า 19/188

ได้ตรัสเทศนาพระธรรมทั้ง 3 หมวดดังกล่าวแล้ว โดยมีความสัมพันธ์โยงใยกันอย่างใกล้ชิด โดย เหตุนี้ พระธรรมเทศนาที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ภิกษุทั้ง 5 จึงได้ชื่อว่า “ธัมม จักกัปปวัตตนสูตร” เป็นพระธรรมอันจะนำผู้ปฏิบัติไปสู่ความเจริญและไปสู่ความหลุดพ้นในที่สุด นอกจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว จะหานักปราชญ์ราชบัณฑิตผู้ใดที่จะทรงปัญญา สามารถ ตรัสรู้และตรัสเทศนาธัมมจักกัปปวัตตนสูตรนี้มิได้เลย จากหลักฐานอันมีปรากฏอยู่นั้นจะพบว่าสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสเทศนาธัมม จักกัปปวัตตนสูตรแก่ปัญจวัคคีย์ภิกษุทั้ง 5 เป็นปฐมแล้ว มิได้ตรัสแสดงสูตรนี้อีกเลยตลอด ระยะเวลา 45 พรรษาแห่งการตรัสเทศนาเผยแผ่พระศาสนานั้น ล้วนแต่ทรงแสดงธรรมกถา ขยายความแห่งปฐมเทศนาในแต่ละหมวดโดยเอกเทศ ยิ่งกว่านั้นยังเป็นที่ทราบกันทั่วไปในหมู่ นักปราชญ์ทั้งหลายว่า การตรัสเทศนาธัมมจักกัปปวัตตนสูตรเป็นปฐมนี้ ถือเป็นพระประเพณี แห่งสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์ 1.1 ผู้ถ่ายทอดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ธัมมจักกัปปวัตตนสูตรอันปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกนั้นเป็นพระสัทธรรมเทศนา ซึ่ง พระอานนท์เถระเป็นผู้แสดงถ่ายทอดอีกต่อหนึ่ง โดยท่านได้ปฏิญาณว่า ท่านได้สดับมา โดยตรงเฉพาะพระพักตร์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การที่พระอานนท์เถระกล่าว ปฏิญาณเช่นนั้น เนื่องมาจากในวันที่ท่านได้รับคัดเลือกจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เป็นพุทธ อุปัฏฐากประจำนั้น ก่อนที่ท่านจะน้อมรับหน้าที่ ท่านได้กราบทูลขอพรจากสมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้า 8 ประการด้วยกัน และสำหรับพรประการสุดท้าย ท่านได้กราบทูลว่า ถ้าพระพุทธองค์ทรงแสดงพระธรรมเทศนาเรื่องใด ณ ที่ใดโดยท่านไม่มีโอกาสได้ฟัง ก็ขอ ดังนั้นการ พระพุทธองค์ได้โปรดตรัสเทศนาเรื่องนั้นซ้ำอีกครั้งหนึ่งเป็นการเฉพาะสำหรับท่าน ที่พระอานนท์เถระปฏิญาณว่า ท่านได้สดับมาโดยตรงเฉพาะพระพักตร์ย่อมหมายความว่า พระพุทธองค์ตรัสเทศนาเล่าเรื่องแก่พระอานนท์เถระเป็นการเฉพาะ 1.2 สาระสำคัญแห่งธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ดังได้กล่าวแล้วว่า สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น ทรงตั้งความปรารถนาที่จะรื้อขน สรรพเวไนยสัตว์ทั้งหลายออกจากห้วงสังสารวัฏไปสู่พระนิพพาน ด้วยเหตุนี้พระธรรมเทศนา 6 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม