มิจฉาทิฏฐิและกามตัณหา : หน้า 84/188

3. มิจฉาทิฏฐิ คือ เห็นผิดเป็นชอบ อกุศลทุจริต หรือบางทีเรียกว่า อกุศลกรรมบถ 10 ประการนี้เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำอย่างยิ่ง แต่เมื่อกามตัณหาบังเกิดขึ้นในกมลสันดานแล้ว บุคคลย่อมกระทำได้โดยไม่กลัวบาป ไม่ละอาย บาป นํ้าจิตที่ไม่เคยหยาบช้า ไม่เคยกล่าววาจาชั่วช้าลามก แต่ถ้ามีตัณหาปรารถนาใน เบญจกามคุณเกิดขึ้นส่งเสริมอยู่ในสันดาน บุคคลก็อาจหาญกล่าววาจาชั่วร้ายได้ เมื่อถึงแก่ ความตายแล้วย่อมมีอบายเป็นที่ไป เพราะเหตุนี้ตถาคตจึงตรัสเทศนาว่า กามตัณหาเป็นปัจจัย ให้บังเกิดกองทุกข์ในกามภพ เรียกชื่อว่า ทุกขสมุทัยอริยสัจ อนึ่ง สัตว์ทั้งหลายที่ปรารถนามนุษยสมบัติ ก็ดี เทวสมบัติในฉกามาพจร สวรรค์ทั้ง 6 ชั้นนั้นก็ดี จึงอุตสาหะวิริยะพากเพียรบำเพ็ญทาน รักษาศีล สร้างกองกุศลอันประกอบด้วย กายสุจริต วจีสุจริต และมโนสุจริต ครั้นจุติจิตได้ไปบังเกิดในมนุษยโลก ได้เสวยมนุษยสมบัติ ในมนุษยโลกก็ดี หรือบางทีได้ขึ้นไปบังเกิดในสวรรค์ชั้นฉกามาพจร ได้เสวยทิพยสมบัติ ในเทวโลกก็ดี เหล่านี้ก็ยังจัดเป็นกามตัณหา เป็นปัจจัยให้บังเกิดกองทุกข์ เรียกชื่อว่า ทุกขสมุทัยอริยสัจ 5.1.4 ภวตัณหาและวิภวตัณหา คล้องสัตว์ให้ติดอยู่ในสังสารวัฏ อีกประการหนึ่งนั้น โยคาวจรกุลบุตรผู้ประกอบความเพียรปฏิบัติสมถกรรมฐานและ วิปัสสนากรรมฐาน ด้วยมีจิตปรารถนาจะไปบังเกิดในรูปภพและอรูปภพ ครั้นได้ฌานสมาบัติ สมความปรารถนาแล้ว จึงได้ไปบังเกิดในชั้นรูปพรหมทั้งหลายบ้าง ในอรูปพรหมทั้ง 4 ชั้นนั้น บ้าง ด้วยมีสัสสตทิฏฐิ และอุจเฉททิฏฐิว่า รูปพรหมและอรูปพรหมนั้นไม่มีความแก่ความชรา ไม่มี พยาธิและมรณะ ทิฏฐิหรือความคิดเช่นนี้ก็จัดได้ว่าเป็นภวตัณหาและวิภวตัณหา เป็นเหตุ ปัจจัยให้บังเกิดกองทุกข์ ทั้งนี้เพราะความปรารถนาเช่นนั้น จะยังให้สัตว์ทั้งหลายเวียน ตายเวียนเกิดเวียนถือกำเนิด ประกอบด้วยจุติและปฏิสนธิอยู่ร่ำไป ยังไม่สามารถสิ้นภพ สิ้นชาติ ขาดจากกองทุกข์ในวัฏสงสาร ตถาคตจึงตรัสเรียกชื่อว่า ทุกขสมุทัยอริยสัจ มนุษยสมบัติ คือ สมบัติในขั้นมนุษย์ เป็นหนึ่งในสมบัติ 3 คือ มนุษยสมบัติ สวรรค์สมบัติ (สมบัติในสวรรค์) และนิพพานสมบัติ (สมบัติ คือนิพพาน) สมถกรรมฐาน คือ ฝึกอบรมจิตให้เกิดความสงบ, วิปัสสนากรรมฐาน คือ ฝึกอบรมปัญญาให้เกิดความรู้ความเข้าใจตามเป็นจริง บ า ที่ 5 ท ก ข สมุทัยอริยสัจ DOU 71