การสร้างร่างกายและความชรา : หน้า 67/188

เนื้อและเลือด เสร็จแล้วจึงประกอบประตู 9 แห่ง คือ ทวารทั้ง 9 อันได้แก่ จักขุทวาร 2 โสตทวาร 2 ฆานทวาร 2 มุขทวาร 1 ปัสสาวะทวาร 1 อุจจาระทวาร 1 ครั้นแล้วจึงสร้าง สีหบัญชรทั้ง 5 แห่ง อันได้แก่ จักขุประสาท 1 โสตประสาท 1 ฆานประสาท 1 ชิวหาประสาท 1 กายประสาท 1 เสร็จแล้วจึงโบกผิวภายนอก อันได้แก่ ตโจ คือผิวหนัง แล้วทาด้วยน้ำยาสี เหลืองและขาว คือขมิ้นและแป้ง เป็นต้น และสร้างดวงจิตขึ้นเป็นเจ้าเรือนคืออัตภาพแห่งตัวเรานี้ ในขณะที่มีลมพายุพัด ซึ่งหมายถึงความชราเข้ามาเบียดเบียนเรือน คืออัตภาพแห่งตัว เรานี้ก็มิอาจจะตั้งมั่นถาวรอยู่ได้ ย่อมสั่นคลอนขยับไหวไปตามแรงพายุนั้น เป็นเหตุให้คร่ำคร่า ชราลงทุกวัน ๆ อิริยาบถทั้ง 4 ก็ย่อมเชื่องช้า ลดความไวว่องคล่องแคล่วลง เคลื่อนไหวไม่สะดวก จะลุกจะนั่งก็ทำเสียงครางครวญ จะยืนเดินก้าวย่างก็ทำเสียงครางครวญ เพราะเสวย ทุกขเวทนาประการต่าง ๆ อนึ่ง เมื่ออาทิตย์อุทัยขึ้นมาเวลาใด ย่อมแผ่รัศมีส่องสว่างและร้อนแรงขึ้นเรื่อย ๆ บรรดา ไม้ดอกไม่ว่าจะอยู่ในน้ำหรือบนบก เมื่อต้องรัศมีอันร้อนแรงแห่งดวงอาทิตย์แล้ว ย่อมเหี่ยวเฉา โรยราร่วงลง ใช่แต่พรรณบุปผชาติเท่านั้นที่จะเศร้าหมองไป แม้ดวงจันทร์อันรุ่งเรืองด้วยรัศมี ย่อมอันตรธานสูญสิ้นไปด้วยในยามที่พระอาทิตย์อุทัยขึ้นแล้วฉันใดก็ดี ร่างกายของสรรพสัตว์ ทั้งหลายขณะยังอยู่ในวัยวัฒนา แม้จะมีรูปโฉมโนมพรรณโสภาสง่างาม มีพลานามัยสมบูรณ์ แข็งแรงปานใดก็ตาม แต่เมื่อความชราย่างกรายมาถึงแล้ว กรัชกายนั้นย่อมเหี่ยวแห้งหดหู่เศร้า หมองน่าเกลียดชัง ดุจดอกไม้เหี่ยวยามต้องแสงแรงกล้าแห่งดวงอาทิตย์ฉะนั้น ความชราย่อม ส้ เบียดเบียนสัตว์ให้เสวยทุกขเวทนาเช่นนี้ ดังนั้นตถาคตจึงตรัสเทศนาชราทุกข์ด้วยประการฉะนี้ 4.3 พยาธิทุกข์ ทุกข์เพราะความเจ็บไข้ สมเด็จพระบรมศาสดาตรัสเทศนาถึงพยาธิทุกข์ไว้ว่า อันพยาธิทั้งหลายที่เกิดขึ้นแก่ เรือนกายของสรรพสัตว์นั้น ล้วนเนื่องมาจากความวิปริตแปรปรวนแห่งธาตุ ซึ่งในบางครั้งก็ก่อ ให้เกิดความรู้สึกหนาวเย็น บางครั้งก็รู้สึกร้อนกระวนกระวายอยู่ภายใน หรือมิฉะนั้นก็เปรียบ ประดุจดังลูกม้าสินธพชาติอาชาไนย อันบังเกิดในท้องแม่ลา ลูกม้าอันบังเกิดในท้องแม่ลานั้นเมื่อ จะคลอดออกจากท้องแม่ ก็ย่อมทำลายท้องแม่ด้วยกีบเท้าทั้งสี่ของตนจึงออกมาได้ หรือ มิฉะนั้นพยาธินี้ก็เปรียบประดุจดังต้นกาฝาก อันต้นกาฝากนี้เมื่องอกขึ้นติดอยู่กับคบไม้ต้นใด ย่อมครอบงำาแย่งอาหารจนต้นไม้นั้นเฉาตายไปในที่สุด หรือมิฉะนั้นพยาธิก็เปรียบเสมือน ต้นอ้อและขุยไผ่ 54 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม