สัมมาวายามะ : หน้า 154/188

2. ละเสียซึ่งอกุศลธรรมที่บังเกิดขึ้นแล้ว 3. ทํากุศลธรรมที่ยังไม่เคยเกิดให้เกิดขึ้น ขึ้นไป 4. เจริญกุศลธรรมที่บังเกิดขึ้นแล้วนั้นให้ยิ่ง ๆ ขึ้น 8.6.1 กิจประการที่ 1 ระวังมิให้อกุศลธรรมที่ยังมิได้เกิด เกิดขึ้น สัมมาวายามะอันเพียรพยายามระวังมิให้อกุศลธรรมที่ยังมิได้เกิดให้เกิดขึ้นนั้น ประดุจ ดังโมรชาดกอันมีในปกิณณกนิบาตว่า สมัยหนึ่งพระโพธิสัตว์บังเกิดเป็นนกยูงทอง มีกายใหญ่ เท่าเรือนเกวียน ตาทั้งสองข้างนั้นแดงดุจเมล็ดมะกล่ำงามยิ่งนัก จะงอยปากนั้นดุจแก้วประพาฬ มีแววสีแดงเวียนรอบตัว และแผ่ซ่านไปทั่วกลางหลัง มีรูปงามยิ่งนัก นกยูงทั้งปวงจึงตั้งให้เป็น พระยาแห่งนกยูงทั้งหลาย อยู่มาวันหนึ่ง นกยูงโพธิสัตว์ลงไปกินน้ำในท้องธาร ได้เล็งเห็นรูปของตนว่างดงาม จึง เกิดปริวิตกว่า หากตนจะอยู่ร่วมกับหมู่นกทั้งหลายท่ามกลางเหล่ามนุษย์นี้ ก็อาจจะมีภัย บังเกิดแก่ตนเป็นแน่แท้ จึงคิดจะไปอยู่อย่างสงบสุขในป่าหิมพานต์แต่เพียงผู้เดียว ครั้นถึงยาม ราตรีกาล เหล่านกยูงทั้งหลายต่างหลับกันหมดแล้วนกยูงโพธิสัตว์จึงแอบบินไปสู่ป่าหิมพานต์ โดยมิให้นกยูงตัวหนึ่งตัวใดล่วงรู้ นกยูงโพธิสัตว์นั้นต้องบินข้ามภูเขาที่ลดหลั่นกันถึงสามชั้น เป็นหนทางไกลถึงสี่ลูก ครั้นแลเห็นสระใหญ่ดาษดาไปด้วยแมกไม้นานาพันธุ์ มีต้นไทรใหญ่ ร่มรื่นอยู่ต้นหนึ่ง โพธิสัตว์เจ้าจึงปรารถนาจะพำนักอยู่ในบริเวณนั้น จึงบินลงจับอยู่ ณ เชิงเขา ใกล้ปากถาแห่งหนึ่ง กะคะเนว่า คงจะปลอดภัยจากศัตรูหมู่ทีฆชาติ คืองูและหมู่มนุษย์ทั้งหลาย ด้วยเหตุว่าเป็นที่สูงชัน หาทางขึ้นลงมิได้ ครั้นรุ่งสาง เห็นแสงพระอาทิตย์อุทัยขึ้น นกยูงโพธิสัตว์ก็เดินทางต่อมุ่งหน้าสู่บุรพาทิศ พอแลเห็นพระอาทิตย์สว่างเต็มดวงก็ประนมปีกทั้งสองข้างเข้าไว้ แล้วสวดคาถาว่า “อุเทตยัญ จักขุมา เอกราชา หริสสวัณโณ” เป็นอาทิ แปลว่า “พระอาทิตย์นี้เป็นดวงตาของโลก เป็นเจ้า แห่งแสงสว่างอย่างเอก กำลังอุทัยขึ้นมาทอแสงอร่ามสว่างไปทั่วปฐพีฯ” และเพื่อที่จะรักษาชีวิต ให้ยืนยาวอยู่ต่อไป ก็บินออกไปเที่ยวหาอาหารในเวลากลางวัน ครั้นตกเย็นพระโพธิสัตว์เจ้าก็ บินมาจับกิ่งไม้เหนือยอดภูเขา แลเห็นดวงอาทิตย์ตกแล้ว ก็สวดคาถาว่า “อัปเปตยัญจักขุมา ประพาฬ คือ แก้วสีแดงอ่อน เกิดจากหินปะการัง บ ท ที่ 8 8 ม ร ร ค มี อ ง ค์ 8 อันเป็นโลกิยะ DOU 141