การละกิเลสและการเห็นธรรม : หน้า 127/188

การละกิเลสของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลาย มีลักษณะละ ออกไปเป็นชั้น ๆ ตามอรรถาธิบายดังกล่าวแล้ว 2. รู้เห็นธรรมทั้งปวงด้วยจักษุและญาณแห่งกายธรรม หมายความว่า ขณะที่ โยคาวจรเจริญสมถภาวนา ดำเนินจิตผ่านกายต่าง ๆ เข้าไปจนถึงกายธรรมโคตรภู่แล้ว ใจของโยคาวจรก็จะรวมสนิทแนบแน่นกับกายธรรมนั้น กลายสภาวะเป็นโคตรภูบุคคล ใจของ กายธรรมนั้นประกอบด้วย ดวงเห็น จำ คิด รู้ ซ้อน ๆ กันอยู่เช่นเดียวกับกายมนุษย์ แต่ทว่าใจ ของกายธรรมนั้น สามารถขยายแผ่เป็นวงกว้างออกไปได้ โดยมีเส้นผ่าศูนย์กลางเท่ากับ หน้าตักของกายธรรม ตัวอย่างเช่น ถ้ากายธรรมโคตรภูมีหน้าตักกว้าง 20 วา ดวงใจของ โคตรภูบุคคล ก็สามารถแผ่ขยายออกเป็นดวงกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 20 วา และถ้า โยคาวจรบรรลุถึงกายธรรมในลำดับที่สูงขึ้นไปอีก ดวงใจของกายธรรมใหม่นั้น ย่อมขยายเป็น วงกว้างขึ้นอีกตามส่วนแห่งหน้าตักของกายธรรมใหม่ ดวงใจที่สามารถขยายแผ่ออกไปเช่นนี้ เรียกว่า “ญาณ” โดยเหตุที่ดวงใจของกายธรรมโคตรภูขยายกว้างออกไปเป็นญาณ จึงสามารถ มองย้อนกลับมาดูกายต่าง ๆ ที่ผ่านไปทั้ง 8 กายอย่างชัดเจน นับตั้งแต่กายมนุษย์จนถึง กายอรูปพรหมละเอียด จึงประจักษ์แจ้งว่ากายทั้ง 8 นั้นตกอยู่ใต้กฎแห่งไตรลักษณ์ อัน ประกอบด้วยอนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา การเห็นทั้งหมดนี้เรียกว่า เห็นด้วยตาแห่งกายธรรม การรู้ทั้งหมดนี้เรียกว่า รู้ด้วยญาณแห่งกายธรรม ณ ขั้นนี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของวิปัสสนา ครั้นเมื่อโยคาวจรเจริญวิปัสสนาภาวนาต่อไปอีก ก็ย่อมจะบรรลุถึงกายธรรมชั้นสูงขึ้นไป เรื่อย ๆ จนกระทั่งถึงกายธรรมพระอรหัตละเอียด ย่อมบรรลุถึงภาวะแห่งสีติภูโต คือ เป็นผู้เย็นแล้ว อาสวกิเลสสิ้นแล้ว กิจที่จะต้องทำสิ้นสุดแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้ มิได้มีอีกแล้ว 7.5 รู้เห็นไตรลักษณ์ได้ด้วยญาณ ไตรลักษณ์ คือ ภาวะที่เป็นไปตามธรรมชาติ อันเป็นลักษณะทั่วไปของสิ่งทั้งหลายใน โลกนี้ ประกอบด้วยองค์ 3 คือ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา อนิจจัง หมายถึง ไม่คงทน ไม่อยู่ในสภาพเดิม เปลี่ยนแปรผันไปตลอดเวลา ความ แปรผันแห่งเบญจขันธ์ของมนุษย์นั้นย่อมเป็นที่ประจักษ์แจ้งกันโดยทั่วไป ส่วนทุกขังนั้น หมายถึง ความยากลำบาก ความไม่สบายทั้งปวงของเบญจขันธ์ เพราะถูกบีบคั้นอยู่ตลอดเวลา 114 DOU แม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม