ทุกขอริยสัจ : หน้า 61/188

บทที่ 4 ทุกขอริยสัจ ทุกชีวิตล้วนตกอยู่ในกองทุกข์ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงลักษณะแห่งทุกขอริยสัจเป็นเอกเทศโดยพิสดาร ได้ประทานความหมายของคำว่า ทุกข โดยทรงแยกออกเป็นสองพยางค์คือ ทุ แปลว่า พึงเกลียด เป็นที่ตั้งแห่งอันตรายเป็นอย่างมาก ส่วนลักษณ ข นั้น แปลว่า สูญเปล่าจากความดีงาม จาก ความสุข สิ่งที่คนพาลปัญญาทรามเห็นว่า ดีงาม เที่ยงแท้ เป็นสุข แต่พระอริยเจ้าทั้งหลายย่อม เห็นว่า สิ่งนั้นเป็นสิ่งที่พึงรังเกียจ เป็นที่ตั้งแห่งอุปัทวันตราย เป็นทุกข์ ทุกข์นี้ถ้าไม่เบียดเบียนสัตว์ สรรพสัตว์ทั้งปวงก็จะไม่ลำบาก ไม่เดือดร้อน แต่ในสภาพ ที่เป็นจริงนั้น สัตวโลกทั้งหลายไม่ว่าหญิงหรือชาย ล้วนหลีกหนีกองทุกข์นี้ไปไม่พ้น จึงต้อง เวียนวนท่องเที่ยวอยู่ในวัฏสงสาร กลับไปกลับมาอยู่เป็นเวลาช้านาน นับภพนับชาติไม่ถ้วน ทั้งนี้ ก็เพราะว่าทุกข์นั้นติดตามเบียดเบียนอยู่ทุกชาติ ๆ ไป กองทุกข์ที่ย่ำยีเบียดเบียนสัตว์โลกอยู่เนือง ๆ นั้น สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ ทรงจำแนกไว้ดังนี้ 1. ชาติทุกข์ 2. ชราทุกข์ 3. พยาธิทุกข์ 4. มรณทุกข์ 5. โสกทุกข์ 6. ปริเทวทุกข์ 7. ทุกขทุกข์ 8. โทมนัสสทุกข์ 48 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม