การรักษาศีลและการตั้งปณิธาน : หน้า 156/188

ศีลในสํานักพระดาบส ตั้งปณิธานไว้ว่า ตราบใดที่โทสะของตนยังไม่ระงับ ตราบนั้นตนก็จะยัง ไม่ออกไปหาอาหาร อธิษฐานเช่นนั้นแล้ว งูก็รักษาอุโบสถกรรม และนอนอยู่ในที่อันควร ฝ่ายสุนัขจิ้งจอกนั้น เมื่อไปเที่ยวแสวงหาอาหาร ได้พบช้างตายอยู่ตัวหนึ่ง สุนัขจึงกัด ทวารของช้างนั้น แล้วลอดเข้าไปกินพุงภายใน อิ่มแล้วก็นอนเขลงอยู่ภายในพุงช้างนั่นเอง พลาง รำพึงในใจว่า ในท้องช้างนี้มีทั้งอาหารและที่นอน เหตุไฉนจึงจะต้องออกไปหาอาหารที่อื่นเล่า ดำริเช่นนั้นแล้ว สุนัขจิ้งจอกก็ไม่ปรารถนาจะออกมาข้างนอก คงนอนอยู่ภายในท้องช้างนั้น อย่างสบายอารมณ์ ภายหลังต่อมา ซากช้างนั้นถูกแดดถูกลมจึงแห้งแข็ง ทวารช้างนั้นก็ปิดเล็ก ลง สุนัขจิ้งจอกก็ยังนอนอยู่ในท้องช้างนั้น มีสรีระอันซูบผอมลง แต่ยังมองไม่เห็นทางว่าจะออก มาได้อย่างไร หลายวันต่อมา เกิดฝนตกหนัก ทวารช้างนั้นชุ่มด้วยน้ำฝนจึงเผยอออกนิดหน่อย สุนัข จึงพยายามลอดออกมาทางช่องทวารแคบๆนั้น ขนที่เคยสวยงามก็หลุดลุ่ยออกหมดทั้งตัว เมื่อ ออกมาได้แล้วสุนัขก็รำพึงด้วยความสลดใจเป็นอย่างยิ่งว่า เหตุที่ตนต้องประสบสภาวะ ทุกขเวทนาเช่นนี้ก็เพราะโลภะแท้ ๆ จึงตั้งปณิธานไว้ว่า ตราบใดที่ตนยังไม่สามารถข่มโลภะ ลงได้ ตราบนั้นตนก็จะไม่ไปแสวงหาอาหาร แล้วสุนัขจิ้งจอกก็ไปสู่อาศรม สมาทานอุโบสถศีล ในสํานักพระดาบสนั้น แล้วนอนอยู่ในสถานที่อันควร ฝ่ายหมีนั้นเล่า ก็มีความปรารถนาอาหารครอบงำอารมณ์อยู่เนืองนิจ จึงออกจากพุ่ม ไม้เข้าไปหาอาหารในป่า ครั้นชนทั้งหลายแลเห็นเข้า บ้างก็ถือธนูออกมายิง บ้างก็ถือท่อนไม้ไล่ ตีจนหัวแตกเลือดสาด จึงต้องวิ่งเผ่นหนีไป เมื่อพ้นจากฝูงชนแล้ว หมีจึงรำพึงในใจขึ้นมาว่า เหตุ เพราะโมหะของตนที่หลงจะเข้าไปหาอาหารในป่านั้นแท้ ๆ จึงต้องได้รับทุกขเวทนาเช่นนี้ ครั้น แล้วหมีจึงตั้งปณิธานว่า ตราบใดที่ตนยังละโมหะมิได้ ตราบนั้นตนจะไม่ออกไปหาอาหาร ดำริ เช่นนั้นแล้วจึงไปสู่อาศรม สมาทานอุโบสถศีลในสำนักพระดาบสนั้น แล้วก็นอนอยู่ในสถานที่ อนควร ฝ่ายพระดาบสนั้นเล่า ก็มีมานะอยู่มิใช่น้อย ด้วยถือว่าตนเป็นพราหมณชาติ ประเสริฐ กว่าชนทั้งหลาย ความมีมานะด้วยชาติกำเนิดฝังอยู่ในกมลสันดานเช่นนี้ ก็มิอาจจะยังฌาน สมาบัติให้บังเกิดขึ้นได้ เป็นเหตุให้พระปัจเจกพุทธเจ้าองค์หนึ่ง ซึ่งรู้ว่าดาบสผู้นี้เป็นหน่อ พุทธางกูร จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในกาลภายหน้า ควรที่ตนจะกระทำให้ดาบสผู้นี้ลดละ มานะเสีย ดำริเช่นนี้แล้วพระปัจเจกพุทธเจ้าจึงมาประทับนั่งอยู่เหนือพื้นศิลาอันเป็นที่นั่งแห่ง พระดาบสนั้น ครั้นพระดาบสออกมาจากอาศรม ได้ทัศนาการเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้า แต่ไม่ บ ท ที่ 8 8 ม ร ร ค มี อ ง ค์ 8 อันเป็นโลกิยะ DOU 143