มัชฌิมาปฏิปทา : หน้า 22/188

a 4. สัมมากัมมันตะ หมายถึง การงานชอบ 5. สัมมาอาชีวะ หมายถึง ความเลี้ยงขึ ามเลี้ยงชีวิตชอบ de 6. สัมมาวายามะ หมายถึง ความเพียรชอบ 7. สัมมาสติ หมายถึง ความระลึกชอบ 8. สัมมาสมาธิ หมายถึง ความตั้งจิตมั่นชอบ มัชฌิมาปฏิปทา หรือข้อปฏิบัติอันเป็นสายกลาง 8 ประการนี้ มีชื่อเป็นภาษาบาลีว่า พระอัฏจังคิกมรรค ซึ่งอาจจะย่อลงได้เป็นไตรสิกขา คือ อธิศีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และ อธิปัญญาสิกขา หรือเรียกกันง่าย ๆ ว่า ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นแนวปฏิบัติอันเป็นปัจจัยให้ เจ้าชายสิทธัตถะบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณตรัสรู้เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้า ทรงประจักษ์ แจ้งในอริยสัจ 4 อันประกอบด้วย 4 1. ทุกขอริยสัจ คือทุกข์อย่างแท้จริง 2. ทุกขสมุทัยอริยสัจ คือเหตุให้เกิดทุกข์อย่างแท้จริง 3. ทุกขนิโรธอริยสัจ คือความดับทุกข์อย่างแท้จริง 4. ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา คือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์อย่างแท้จริง มรรคมีองค์ 8 นี้ นอกจากจะเป็นปัจจัยให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงบรรลุอาสวักขยญาณ คือ ญาณหยั่งรู้ในธรรมอันเป็นเหตุให้สิ้นอาสวกิเลส กลายเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยัง ส่งให้พระพุทธองค์ทรงบรรลุพระสอุปาทิเสสนิพพาน หรือที่เรียกว่า นิพพานเป็น คือดับ กิเลสโดยสิ้นเชิง แต่ยังทรงมีเบญจขันธ์ เหลืออยู่และภายหลังต่อมาก็ทรงบรรลุพระอนุปาทิเสส นิพพาน หรือที่เรียกว่านิพพานตายในที่สุด เมื่อเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้วธรรมกายของ พระพุทธองค์ก็เสด็จประทับอยู่ ณ อายตนนิพพานอันเป็นอมตะตลอดไป โดยเหตุนี้ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงตรัสว่ามรรคมีองค์ 8 นี้ เป็นธรรมอันอุดม ล้ำเลิศยิ่ง เปรียบประดุจรัตนยานอันประเสริฐเยี่ยมยอด สามารถนำผู้ปฏิบัติไปสู่พระนิพพาน ไต้เที่ยงแท้ ธรรม ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่งของพระองค์เอง เบญจขันธ์ บางทีเรียกว่า ขันธ์ 5 หมวดหนึ่งของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหมด แบ่งออกเป็น 5 กอง คือ 1. รูปขันธ์ กองรูป 2. เวทนาขันธ์ กองเวทนา 3. สัญญาขันธ์ กองสัญญา 4. สังขารขันธ์ กองสังขาร 5. วิญญาณขันธ์ กองวิญญาณ บ ท ที่ ค 1 เนื้ อ ค ว า ม ม โ ด ย ย่ อ ข อ ง ท า ง ส า ย ก ล า ง DOU 9