อัตตกิลมถานุโยค : หน้า 21/188

ทรมานตนนั้นมีนานาประการ เช่น นอนบนกองหนาม ตากแดด ย่างไฟ ใช้ไม้เคาะหน้าแข้ง หาบทราย อดอาหารหลาย ๆ วัน บางพวกก็บริโภคแต่ผักดองและผลไม้ บางพวกก็บริโภคแต่ ปลายข้าว ข้าวสาร หรือรำข้าว เป็นต้น การนอนบนกองหนามย่อมก่อให้เกิดความเจ็บปวด ความกำหนัดยินดีในเรื่องเพศจึง อันตรธานหายไปชั่วขณะเหล่าเดียรถีย์ก็เข้าใจว่าตนหมดกิเลส การนอนตากแดดที่แผดกล้า หรือ การนอนย่างตนเองบนกองไฟ ย่อมรู้สึกร้อนระอุ ความกำหนัดยินดีต่าง ๆ ในกามคุณ 5 ที่เกิด ขึ้นในจิตใจจึงหายไปชั่วขณะ ผู้ปฏิบัตินอกบวรพุทธศาสนาเหล่านั้นก็เข้าใจว่าตนหมดกิเลสแล้ว บางพวกเมื่อเกิดรู้สึกกำหนัดยินดีขึ้นมา มิรู้ที่จะทำประการใด จึงใช้ไม้เคาะหน้าแข้งของตน แรง ๆ ยิ่งรู้สึกเจ็บปวดตรงที่ถูกเคาะรุนแรงเพียงใดความกำหนัดยินดีก็ปลาสนาการไปรวดเร็ว เพียงนั้น แต่ก็เพียงชั่วขณะ บางพวกก็ไปหาบทรายมากองเป็นเนินสูง ความเหน็ดเหนื่อยจาก การออกแรงหาบหาม ย่อมจะกำจัดความกำหนัดยินดีให้สิ้นไปได้ชั่วคราว การบริโภคแต่ ผักดองและผลไม้ การอดอาหารหลาย ๆ วัน หรือการบริโภคแต่ปลายข้าวและข้าวสาร ก็ล้วนมี จุดมุ่งหมายที่จะทำให้ร่างกายอ่อนกำลังลง เพื่อว่าความกำหนัดยินดีในกามคุณ 5 จะได้ไม่ บังเกิดขึ้น เมื่อทําเช่นนั้นอย่างต่อเนื่องแล้ว ก็หลงเข้าใจผิดว่าตนหมดกิเลสโดยสิ้นเชิง โดยเหตุนี้ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงตรัสเทศนาว่าอัตตกิลมถานุโยค เป็นการ ทรมานตนโดยหาประโยชน์มิได้แม้แต่น้อยนิด เป็นการทำลายตนเองของคนงมงาย โง่เขลาแต่ อวดฉลาด เป็นการปฏิบัติของคนพาล ซึ่งถูกครอบงำด้วยมิจฉาทิฏฐิ จะมีความเจริญก็หาไม่ มิได้ เป็นการประพฤติปฏิบัติของพระอริยเจ้า บรรพชิตจึงมิควรเสพ เพราะไม่สามารถช่วยให้หลุด พ้นไปจากข้าศึกคือกิเลสได้ ธรรมนี้ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่งของพระองค์ 3. มัชฌิมาปฏิปทา ได้แก่ ข้อปฏิบัติอันเป็นสายกลาง ห่างจากข้อปฏิบัติทั้งสองอย่าง ดังกล่าวแล้ว เป็นข้อปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อความสงบรำงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้ดี เพื่อ ความดับตัณหา เพื่อพ้นไปจากข้าศึกคือกิเลส เป็นทางของพระอริยเจ้าผู้ละจากสภาวะฆราวาส ออกบรรพชาในพระพุทธศาสนาแล้ว พึงปฏิบัติตามหนทางสายกลางนี้เท่านั้น ซึ่งประกอบด้วย องค์ 8 คือ 1. สัมมาทิฏฐิ หมายถึง 2. สัมมาสังกัปปะ หมายถึง ปัญญาอันเห็นชอบ ความดำริชอบ 3. สัมมาวาจา หมายถึง วาจาชอบ 8 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม