การสร้างสถานที่สำหรับพระภิกษุ : หน้า 158/188

อยู่ในธรรมบทว่า ยังมีพราหมณ์ผู้หนึ่งแลเห็นพระภิกษุทั้งหลายออกไปบิณฑบาต ขณะหยุดยืน คลุมผ้าจีวรกัน ณ สถานที่แห่งหนึ่ง ก็ปรากฏว่าชายจีวรของพระภิกษุทั้งปวงเปียกชุ่มด้วย น้ำค้างตามยอดหญ้า พราหมณ์นั้นจึงบังเกิดกุศลจิตคิดว่า น่าจะถางหญ้า ณ สถานที่แห่งนั้นเสีย ให้เป็นที่สำหรับภิกษุทั้งหลายคลุมผ้าจีวร ดำริเช่นนั้นแล้ว พราหมณ์ก็ถางหญ้าจนเตียน อยู่มา วันหนึ่ง พราหมณ์แลเห็นชายจีวรของพระภิกษุทั้งหลายเปื้อนฝุ่นตรงบริเวณที่หญ้าถูกถางไป แล้วนั้น จึงเอาทรายมาถมเพื่อปิดคลุมฝุ่น เพื่อให้พระภิกษุทั้งหลายยืนคลุมผ้าจีวรได้สะดวก ภายหลังต่อมาพราหมณ์สังเกตเห็นว่า ขณะที่พระภิกษุทั้งหลายยืนห่มคลุมจีวรกันอยู่นั้นมีแดด ส่องสรีระร่างกายของพระภิกษุมีเหงื่อซึม พราหมณ์จึงสร้างหลังคาเป็นเพิงชั่วคราวสำหรับ กันแดดขึ้น ภายหลังต่อมาพราหมณ์ได้เห็นพระภิกษุทั้งหลายต้องยืนกรำฝนในขณะคลุมจีวรนั้น เป็นเหตุให้จีวรเปียกชุ่มไปหมด พราหมณ์จึงสร้างศาลาอันมั่นคงกันได้ทั้งแดดและฝน ให้ พระภิกษุทั้งหลายได้อาศัยคลุมจีวรกันโดยสะดวกในศาลานั้น ครั้นเมื่อจะทำพิธีฉลองศาลา จึงกราบทูลอาราธนาสมเด็จพระบรมศาสดาพร้อมด้วย พระภิกษุทั้งหลายไปฉันอาหารในศาลานั้น แล้วกราบทูลเหตุทั้งปวงให้ทรงทราบ พระพุทธ องค์จึงโปรดประทานพระธรรมเทศนามีใจความว่า ดูก่อนพราหมณ์ ช่างทองทั้งปวงนั้นเมื่อจะ หลอมทอง จะได้กระทำเพียงครั้งเดียวก็หาไม่ จำจะต้องกระทำหลาย ๆ ครั้ง จึงจะสามารถ กำจัดมลทิน หรือสิ่งแปลกปลอมอันผสมอยู่ออกให้หมด แล้วจึงจะนำไปทำเครื่องประดับได้ ข้อนี้มีอุปมาฉันใด บุคคลผู้มีปัญญาจะชำระมลทินแห่งจิตของตนอันประกอบด้วยโลภะ เป็นต้น ก็มีอุปไมยฉันนั้น คือ ต้องค่อยขจัดอกุศลทั้งปวงออกไปทีละน้อย ๆ ตามลำดับ จนปราศจาก มลทิน แล้วจึงสร้างกุศลทั้งปวงอยู่เป็นนิจมิให้ขาด พราหมณ์ผู้นั้นได้สดับพระธรรมเทศนาจบลงแล้ว ก็บรรลุถึงซึ่งพระโสดาปัตติผล เป็น อริยบุคคลในพระพุทธศาสนา ความเพียรพยายามในการสร้างกุศลธรรมของพราหมณ์นั้น ย่อมได้ชื่อว่า สัมมาวายามะ อันเป็นโลกิยมรรคบังเกิดด้วยกามาวจรกุศลจิต ครั้นเมื่อ พราหมณ์บรรลุโสดาบันแล้ว ย่อมได้ชื่อว่า สัมมาวายามะ อันเป็นโลกุตระบังเกิดด้วยโสดา- ปัตติมรรคจิต ะ ๆ 8.6.4 กิจประการที่ 4 เจริญกุศลธรรมที่บังเกิดขึ้นแล้วนั้นให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป สัมมาวายามะอันยังกุศลธรรมที่บังเกิดแล้วให้ตั้งอยู่ และให้เจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไปนั้น มี ตัวอย่างอันดีดังปรากฏในนิทานธรรมบท เรื่องมีอยู่ว่า อุบาสก 500 คน ชวนกันรักษาศีล 5 บ ท ที่ 8 ม ร ร ค มี อ ง ค์ 8 อันเป็นโลกิยะ DOU 145 ท