การคดโกงในการค้าขาย : หน้า 151/188

ครั้นเวลาจะตวงถั่ว ะตวงถั่ว งา ข้าวเปลือก หรือข้าวสาร ด้วยทะนานก็ดี ด้วยกระบุง กระเชอ หรือ สัด' ก็ดี เมื่อซื้อของจากผู้อื่นก็จะค่อย ๆ เทสิ่งของเหล่านั้นลงในเครื่องตวงอย่างช้า ๆ ทีละ น้อย ๆ แต่เมื่อขายของให้ผู้อื่น ก็จะเทสิ่งของเหล่านั้นทีเดียวให้เต็ม บุคคลใดค้าขายด้วยเล่ห์กลมายาในการใช้เครื่องชั่ง เครื่องตวงเช่นนี้ แล้วเอาทรัพย์มา เลี้ยงชีวิต ก็ได้ชื่อว่า มิจฉาอาชีวะ นอกจากการชั่งและการตวงแล้ว ยังมีการวัดอีก ตัวอย่างเช่น บุคคลผู้มีหน้าที่รังวัดไร่นา ถ้ามีผู้ซื้อให้ทรัพย์สินหรือที่เรียกว่าติดสินบน แม้มีที่ดินมากก็วัดให้น้อย ครั้นไม่ได้สินจ้าง รางวัล แม้มีที่ดินน้อยก็วัดให้มากเกินความเป็นจริง อนึ่ง สำหรับผู้เป็นตุลาการชำระคดี ถ้าผู้ใดให้สินจ้างก็ย่อมตัดสินให้ผู้นั้นชนะ เอา พย์นั้นมาเลี้ยงชีวิต เช่นนี้ก็ได้ชื่อว่า มิจฉาอาชีวะ การเลี้ยงชีวิตด้วยมิจฉาอาชีพนั้นยังมีอีกมากมาย บางคนก็ใช้วิธีทำสินค้าปลอม เป็นต้น ว่าทำภาชนะทองคำไว้สำรับหนึ่ง ส่วนภาชนะนอกนั้นทำด้วยทองเหลืองเคลือบไว้ด้วยทองคำเมื่อ มีผู้มาซื้อก็จะนำชุดทองคำมาให้ลูกค้าขีด หรือฝนดูก่อนเป็นการพิสูจน์ ครั้นลูกค้าตกลงซื้อก็จะ ให้ภาชนะทำปลอมไป การกระทำกลมายาค้าขายเอาทรัพย์มาเลี้ยงชีวิตเช่นนี้ ย่อมได้ชื่อว่า มิจฉาอาชีวะ บางคนก็ใช้ถ้อยคำฉลาดทำกลอุบายแก่ผู้ที่เบาปัญญากว่า ดังมีเรื่องปรากฏว่า พรานเนื้อ ผู้หนึ่งล่าเนื้อมาได้สองตัว ตัวหนึ่งใหญ่อีกตัวหนึ่งเล็กแล้วนำไปขาย มีชายนักเลงผู้หนึ่งมาถามซื้อ นายพรานจึงบอกราคาตัวใหญ่สองกหาปณะ ตัวเล็กราคาหนึ่งกหาปณะ นักเลงผู้นั้นจ่ายเงิน หนึ่งกหาปณะ แล้วก็จูงลูกเนื้อตัวเล็กไป อีกสักครู่จึงหวนกลับมาใหม่ บอกพรานเนื้อว่าตน เปลี่ยนใจอยากได้เนื้อตัวใหญ่ และขอคืนตัวเล็ก พรานจึงบอกให้เขาจ่ายเงินสองกหาปณะแล้ว เอาเนื้อตัวใหญ่ไป ฝ่ายนักเลงก็โต้ว่า เขาให้ทรัพย์นายพรานไปหนึ่งกหาปณะแล้ว ส่วนลูกเนื้อ ตัวนี้ก็ราคาหนึ่งกหาปณะ เมื่อรวมกันแล้วก็เท่ากับสองกหาปณะ ดังนั้นนักเลงผู้นั้นก็จะขอคืน เนื้อตัวเล็ก และเอาเนื้อตัวใหญ่ไป นายพรานเนื้อคิดไม่ทันนักเลง ก็เห็นว่าถูกต้องแล้ว จึงยอม ให้เนื้อตัวใหญ่ไปเก็บเอาตัวเล็กไว้เป็นอันว่านายพรานขายเนื้อตัวใหญ่ได้เงินเพียงกหาปณะเดียว บุคคลใดทํากิริยาล่อลวงเช่นนักเลงนั้น แล้วเอาทรัพย์มาเลี้ยงชีวิตตน ย่อมชื่อว่า มิจฉาอาชีวะ สัด คือ ภาชนะสานรูปทรงกระบอกใช้เป็นเครื่องตวงข้าว ชื่อมาตราตวงโบราณ 25 ทะนาน เป็น 1 สัด หรือเท่ากับ 20 ลิตร 138 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม