มรณทุกข์ : หน้า 69/188

ทรัพย์ศฤงคารสมบัติพัสถานทั้งปวง ห่วงใยบุตร ภรรยาและญาติมิตร ยากที่จะดับจิตจากร่าง นี้ก็เป็น มรณทุกข์ ประการหนึ่ง ส่วนบุคคลต้องโทษอาชญามีเครื่องพันธนาการจองจำไว้ก็ดี พวกที่ถูกตัดมือตัด เท้าเสียก็ดี และพวกที่ต้องโทษประหารก็ดี ขณะที่นายเพชฌฆาตงาดเงื้อดาบอันคมกล้าจะ ฟันลงก็ดี คนโทษเหล่านี้ล้วนกลัวความตายแสนสาหัส เสวยทุกขเวทนาหาที่สุดมิได้ นี้ก็เป็น มรณทุกข์ อีกประการหนึ่ง เราท่านทั้งหลายเกิดมาเป็นคนไม่ว่าจนยากหรือร่ำรวย ไม่ว่าผู้ดีหรือเข็ญใจ ตราบเท่า ที่ยังต้องท่องเที่ยวอยู่ในวัฏสงสาร เมื่อเกิดมามีชีวิตแล้ว ครั้นจิตจะออกจากร่างไป ก็ให้กลัวภัย คือความตาย เสียดายชีวิตหาที่สุดมิได้ เว้นไว้เสียแต่ผู้บรรลุธรรมวิเศษ นอกนั้นแล้วต่างกลัว ความตายถ้วนทั่วทุกตัวตน ด้วยเหตุนี้ตถาคตจึงเรียกว่า มรณทุกข์ ดังพรรณนามาฉะนี้ ยิ่งกว่านั้น มรณะนี้ยังย่ำยีสัตว์ทั้งหลายให้พินาศย่อยยับมานักต่อนักแล้ว เปรียบ ประดุจภูเขาสูงใหญ่มหึมา ซึ่งกลิ้งมาจากทั้งสี่ทิศทับขยี้บดเอาสัตว์ทั้งหลายให้แหลกเป็นจุณไป ข้อนี้ฉันใด มรณภัยก็ย้ายสัตว์ทั้งหลายไปฉันนั้น นักปราชญ์ผู้มีปัญญาจึงตรองดูเถิดว่า ทุกข์ทั้ง 4 ประการ คือ ชาติทุกข์ ชราทุกข์ พยาธิทุกข์ และมรณทุกข์นี้ อุปมาเสมือนข้าศึก 4 นาย ตัวเราท่านทั้งปวงเปรียบเสมือนบุรุษ ผู้อยู่เวรยามในอุทยาน ข้าศึกทั้ง 4 นั้น ต่างแสวงหาอุบายที่จะฆ่าบุรุษผู้อยู่เวรยามเสียให้สิ้น ข้าศึก นายหนึ่งจึงเข้าไปหาบุรุษ แล้วแสร้งแสดงตนเป็นมิตรสนิทสนมจนตายใจ แล้วล่อลวงว่า มีอุทยานอยู่แห่งหนึ่งประกอบด้วยพฤกษามีผลพวงอุดมสมบูรณ์สุดจะพรรณนา ภูมิภาคและ ทัศนียภาพแห่งอุทยานนั้นก็สุดแสนสวยงาม ร่มรื่นเย็นสบาย มีน้ำไหลใสสะอาดชวนเล่น สนุกสนานเป็นที่สำราญรื่นชื่นอารมณ์ มาเราจะพาท่านไปชมอุทยานนั้น ฝ่ายบุรุษนั้นมิรู้ว่า ถูกกลลวง สําคัญผิดว่าข้าศึกคือมิตรรักก็หลงระเริงตามไป ครั้นถึงกลางป่า ข้าศึกคนที่สองก็ ออกมาจับบุรุษนั้นทุบตีแทบล้มประดาตาย แล้วข้าศึกคนที่สามก็ออกมาช่วยทุบตีซ้ำ ย่ำยีให้ บุรุษนั้นนอนกลิ้งนิ่งแน่วอยู่บนพื้นปฐพี แล้วข้าศึกคนที่สี่ก็ถือดาบอันคมกล้า วิ่งออกมาตัด ศีรษะบุรุษนั้นให้ขาดสิ้นชีวาวาตม์ลง อันชาติทุกข์นั้นเปรียบเสมือนข้าศึกคนแรก ที่มาล่อลวงเราท่านให้ไปปฏิสนธิใน ตระกูลต่าง ๆ มีชีวิตกันอยู่เป็นที่สนุกสนานรื่นเริงบันเทิงใจ อันชราทุกข์นั้นเปรียบได้กับ ข้าศึกคนที่สอง ซึ่งออกมาจับตัวเราท่าน แล้วทุบตีให้มีกำลังน้อยถอยลง เคล็ดขัดยอกไปทั่ว สรรพางค์กาย ตามืดมัว หูตึง ฟันหัก แก้มตอบ ผมหงอก ผิวหนังเหี่ยวแห้ง หลังโกง ซี่โครงโปน 56 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม