การพิจารณาร่างกาย : หน้า 90/188

ข้องเกี่ยวอยู่ด้วยโทสะ ลุ่มหลงอยู่ด้วยโมหะนั้น ย่อมประพฤติตนตามกระแสแห่งตัณหา ประพฤติ ตัวตามความปรารถนาของตน มิอาจจะหักห้ามใจตนให้หันเหออกพ้นจากกระแสแห่งตัณหาได้ จึงต้องไหลเวียนไปตามอำนาจแห่งตัณหา เปรียบประดุจดังแมงมุมอันเวียนวนอยู่ในใยของตน นั้นเอง อันใยแมงมุมนี้ อริยชนผู้เป็นปราชญ์ทั้งหลายย่อมตัดให้ขาดลงได้ ด้วยอำนาจพระ อรหัตมรรคญาณ ประหารให้เป็นสมุจเฉทมิให้กลับติดต่อเข้ากันอีกได้ 5.3 ผู้มีปัญญาย่อมเห็นว่าร่างกายเป็นสิ่งปฏิกูล นักปราชญ์ผู้มีปัญญาปรารถนาจะพิจารณาให้เห็นความสกปรก ไม่บริสุทธิ์ ไม่สวยงาม ในรูปกายแห่งบุคคลอื่น ปรารถนาจะระงับราคะ ซึ่งบังเกิดเผาผลาญในกมลสันดานแห่งตนนั้น ก็พึงพิจารณาว่ารูปกายแห่งสรรพสัตว์ทั้งหลายที่เกิดมาในโลกนี้ย่อมมีสภาวะแปรปรวนเป็นอนิจจัง มิได้เที่ยงแท้ อันรูปกายที่นายช่างเรือนคือตัณหาก่อสร้างขึ้นนั้นประกอบด้วยอัฐิ 300 ท่อน ปิดบัง ปกคลุมหุ้มห่อไว้ด้วยผิวหนังและมังสา ครั้นประดับประดาด้วยสรรพอาภรณ์อันวิจิตรบรรจง ต่าง ๆ พิจารณาดูแต่ภายนอกก็เห็นว่างดงามพริ้งเพริศเฉิดฉายยิ่งนัก แต่อนิจจา! ที่แท้นั้นเป็น ของเน่าเปื่อย สกปรก ไม่บริสุทธิ์ ไม่สะอาด ไม่งดงามเลย แท้จริงภายในกรัชกายแห่งสรรพ สัตว์ทั้งหลายนั้น เต็มไปด้วยสูตร คูถ เสมหะ (คือ ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำเมือกที่ออกจากลำคอ และลำไส้) มันเหลว มันข้น ระคนติดอยู่ทั่วทั้งกรัชกาย เป็นสิ่งปฏิกูลอันน่ารังเกียจยิ่งนัก เปรียบ ประดุจดังฝีหัวใหญ่ ซึ่งเต็มไปด้วยน้ำเหลือง น้ำหนอง และโลหิต ประกอบไปด้วยบาดแผล 9 แห่ง แต่เป็นที่ชอบใจ เป็นที่ปรารถนาแห่งมหาชนทั้งปวง ผู้มีกมลสันดานเป็นพาลปราศจากสติและ ปัญญา หนาไปด้วยกิเลส 5.3.1 รูปกายนี้เป็นที่ประชุมแห่งกองทุกข์ อันรูปกายของสัตว์นี้ได้ชื่อว่าป่วยไข้อยู่เป็นนิจ ด้วยเหตุว่าเป็นที่ประชุมแห่งกองทุกข์ บุคคลที่จะรักษากายนี้ จะต้องรักษาทั้งกลางวันและกลางคืน ไม่มีเวลาว่างเว้น แม้ที่สุดจะนั่ง หรือนอนอยู่เฉย ๆ ก็ให้รู้สึกวิงเวียน ต้องคอยเปลี่ยนอิริยาบถอยู่เป็นระยะ ๆ ถ้าขึ้นทรงอยู่ใน อิริยาบถใดนาน ๆ ก็ให้บังเกิดอาการเมื่อยขบ เคล็ดขัดยอก ลำบาก เวทนาด้วยประการต่าง ๆ ด้วยเหตุนี้รูปกายจึงได้ชื่อว่าป่วยไข้อยู่เป็นนิจนิรันดร์ ผู้มีปัญญาพึงพิจารณาให้เห็นธรรมสังเวช เถิดว่า รูปกายนี้มีแต่จะผุพังทลายลง เป็นเครื่องทับถมพสุธาหาแก่นสารมิได้เลย บทที่ 5 ท ก ข สมุทัยอริยสัจ DOU77