มรรคมีองค์ 8 : หน้า 40/188

หรือมิฉะนั้นก็เปรียบประดุจดังเวชยันต์รถ ซึ่งเป็นยานอันประเสริฐของสมเด็จอมรินทราธิราช มรรคมีองค์ 8 นี้ เป็นยานอันอุดมอันสูงสุด ด้วยเหตุนี้ถ้าผู้ใดได้ปฏิบัติตาม ผู้นั้นก็จะบรรลุ ซึ่งพระนิพพานเป็นแน่แท้ 2.3 องค์ประกอบแห่งมรรคมีองค์ 8 สมเด็จพระผู้มีพระภาคสัมมาสัมพุทธเจ้าประทานอรรถาธิบายว่า มรรคมีองค์ 8 ประการ นั้น ประกอบด้วย 1. สัมมาทิฏฐิ 2. สัมมาสังกัปปะ 3. สัมมาวาจา 4. สัมมากัมมันตะ 5. สัมมาอาชีวะ 6. สัมมาวายามะ 7. สัมมาสติ 8. สัมมาสมาธิ 1. สัมมาทิฏฐิ ความหมายทางเบื้องสูงนั้น หมายถึง ปัญญาอันกล้าหาญยอดเยี่ยม มี พระนิพพานเป็นอารมณ์ สิ้นแล้วซึ่งอวิชชา คือ ความไม่รู้จริงในอริยสัจ และอนุสัย” เห็นแจ้ง ในอริยสัจ ความหมายทางเบื้องต่ำนั้น หมายถึงกัมมัสสกตาญาณ คือปัญญาที่พิจารณาเห็น ว่าการทำบุญต้องได้บุญ การทำบาปต้องได้บาป หรือทำดีต้องได้ดี ทำชั่วต้องได้ชั่ว เพียงเท่านี้ ก็นับว่าเป็นสัมมาทิฏฐิแล้ว 2. สัมมาสังกัปปะ หมายถึง คิดชอบ เป็นต้นว่า คิดที่จะบำเพ็ญทาน รักษาศีล คิดที่ จะออกบรรพชา คิดไม่ผูกพยาบาทอาฆาตจองเวรใคร คิดที่จะไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย ถ้าจะ ว่าโดยความหมายเบื้องสูงแล้ว สัมมาสังกัปปะ หมายถึงความคิดมุ่งพระนิพพานเป็นอารมณ์ 3. สัมมาวาจา หมายถึง การกล่าววจีสุจริต 4 คือปราศจาก 1. มุสาวาท ได้แก่ การพูดเท็จ 2. ปิสุณาวาจา ได้แก่ การพูดส่อเสียด 3. ผรุสวาจา ได้แก่ การพูดค้าหยาบ 4. สัมผัปปลาปะ ได้แก่ การพูดเพ้อเจ้อไร้สาระ อนุสัย กิเลสที่แฝงตัวนอนเนื่องอยู่ในสันดาน 7 ประการ คือ 1. กามราคะ ความกำหนัดในกาม 2. ปฏิฆะ ความหงุดหงิด 3. ทิฏฐิ ความเห็นผิด 4. วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย 5. มานะ ความถือตัว 6. ภวราคะ ความกำหนัดในภพ 7. อวิชชา ความไม่รู้จริง บ ท ที่ 2 พ ร ะ ธ ร ร ม เ ท ศ น า ธั ม ม จั ก กั ป ป วัต ตน สูตร DOU 27