การบรรลุญาณและการสอนธรรม : หน้า 129/188

โดยยามต้นทรงบรรลุบุพเพนิวาสานุสติญาณ คือความหยั่งรู้ระลึกชาติแต่หนหลัง ยามที่สอง ทรงบรรลุจุตูปปาตญาณ คือความหยั่งรู้ถึงความจุติและความเกิดตามอ่านาจแห่งกรรมของ เหล่าสัตว์ทั้งหลาย ญาณที่สองนี้บางทีเรียกว่า ทิพพจักขุ หรือตาทิพย์ ยามที่สามทรงบรรลุ อาสวักขยญาณ คือความหยั่งรู้ที่กำจัดอาสวกิเลส ซึ่งหมักหมมอยู่ในจิตให้หมดสิ้นไป ทั้งหมด นี้พระพุทธองค์ทรงเห็นด้วยตาแห่งกายธรรม มิใช่ด้วยดวงตาแห่งกายมนุษย์ ทรงรู้ได้ด้วยญาณ แห่งกายธรรม มิใช่คิดคาดคะเนโดยหลักแห่งเหตุผล พระพุทธองค์ทรงรู้และเห็นตลอดทั้งภพ 3 โดยเหตุที่เสด็จผ่านพ้นไตรภูมิเข้าสู่แดนพระนิพพานแล้ว จึงมิได้มีข้อสงสัยประการใดทั้งสิ้น สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอย่างสูงยิ่ง จึงได้ตรัสพระ ธรรมเทศนาอบรมสั่งสอน ชี้ทางแก่พุทธบริษัททั้งหลายให้ปฏิบัติตามอริยมรรค อันพระองค์ได้ ตรัสรู้ด้วยญาณอันยิ่งโดยมีพระพุทธประสงค์จะให้พุทธบริษัททั้งหลายหลุดพ้นจากห้วงวัฏสงสาร ตามเสด็จพระองค์ไปสู่แดนพระนิพพานอันเกษม เช่นนี้แล้วย่อมแสดงว่า การปฏิบัติตาม อริยมรรคนั้นมิได้เป็นสิ่งเหลือวิสัยแห่งพุทธบริษัททั้งปวง และหากผู้ใดปฏิบัติตามอริยมรรค นั้นด้วยอิทธิบาทธรรมแล้ว ย่อมมีประสบการณ์เช่นเดียวกับพระอริยสาวกทั้งปวงของพระพุทธ องค์เป็นแน่แท้ 7.6 ข้อสรุปของทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ บุคคลใดพิจารณาเห็นว่าการสร้างกุศลกรรม มีศีล และทาน เป็นต้น จะก่อให้เกิด อานิสงส์ได้ประสบสมบัติ 3 ประการ เมื่อมีปัญญาหยั่งรู้เช่นนี้แล้ว ก็จัดได้ว่า มีสัมมาทิฏฐิ บังเกิดในสันดาน บุคคลผู้มีความดำริที่จะสร้างกุศลกรรม มีทาน และศีล เป็นต้น ย่อมได้ชื่อว่า มีสัมมาสังกัปปะบังเกิดในสันดาน การมีความดำริที่จะเว้นจากวจีทุจริต กายทุจริต และมิจฉา อาชีวะ ในขณะที่บำเพ็ญทาน รักษาศีล เจริญเมตตาภาวนานั้น ย่อมได้ชื่อว่ามีสัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะบังเกิดในสันดาน การมีความดำริพากเพียรในการสร้าง กุศลกรรม มีศีล และทาน เป็นต้น ย่อมได้ชื่อว่ามีสัมมาวายามะบังเกิดขึ้นในสันดาน การมี ความคิดที่คอยระลึกถึงการสร้างกุศลกรรมอยู่นิจกาลนั้น ย่อมได้ชื่อว่ามีสัมมาสติบังเกิด ในสันดานความคิดที่จะยังจิตให้ตั้งมั่นเป็นอารมณ์เดียว คือเอกัคคตา ย่อมได้ชื่อว่ามีสัมมาสมาธิ บังเกิดในสันดาน มรรคมีองค์ 8 บังเกิดพร้อมกัน มรรคทั้ง 8 ประการนี้ เมื่อบังเกิดย่อมบังเกิดพร้อมกันทั้ง 8 ประการ ดุจพระอัญญา 116 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม