การรักษาศีลและการเว้นจากมิจฉาวาจา : หน้า 145/188

มีเรื่องปรากฏว่าเมื่อถึงกาลอันเป็นนักขัตฤกษ์ คนพาลทั้งหลายก็เล่นมหรสพ อันได้ชื่อว่า พาลนักขัตฤกษ์มหรสพ 7 วัน คนพาลทั้งหลายตั้งวงดื่มสุรากันแล้วก็เที่ยวไปกล่าวถ้อยคำวาจา อันไร้ประโยชน์ทุกบ้าน ต่อเมื่อบ้านใดให้ทรัพย์สินเงินทอง จึงจากไปบ้านอื่น คนทั้งหลายผู้ บรรลุซึ่งพระโสดาปัตติผลเป็นอริยสาวกนั้น เมื่อจ่ายทรัพย์แก่คนพาลทั้งปวงไปแล้ว ก็ปิดประตู เงียบอยู่ในเรือน เจริญภาวนาพุทธานุสติ ธัมมานุสติ และสังฆานุสติตลอดเวลา 7 วัน ครั้น มหรสพนั้นเลิกราไปแล้ว จึงออกไปนมัสการสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วกราบทูลว่า ใน ช่วง 7 วันที่ผ่านมานั้น คนพาลทั้งหลายเล่นมหรสพกัน กล่าวถ้อยคำอันหาประโยชน์มิได้ ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจำต้องซ่อนเร้นอยู่แต่ในเรือน จึงมิได้มาอุปัฏฐากพระพุทธองค์ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงตรัสเทศนามีใจความว่า คนพาลทั้งหลายมิได้รู้จัก ประโยชน์ในชาตินี้และชาติหน้า คนพาลนั้นหาปัญญามิได้ ย่อมตั้งอยู่ในความประมาทอยู่เป็นนิจ ส่วนผู้มีปัญญารู้จักประโยชน์ในโลกนี้และโลกหน้าก็ย่อมตั้งอยู่ในความไม่ประมาทไว้มั่นคงอุปมา ดังบุรุษซึ่งรักษาทรัพย์อันประเสริฐคือแก้ว 7 ประการอันเป็นมรดกแห่งตระกูลสืบทอดกันเรื่อยมา เช่นนี้ย่อมได้ชื่อว่า อริยสาวก รักษาสัมมาวาจาอันเป็นโลกุตระ 8.4 สัมมากัมมันตะ คือ ความคิดที่จะเว้นจากปาณาติบาต อทินนาทาน และกาเมสุมิจฉาจาร 8.4.1 สัมมากัมมันตะอันเว้นจากปาณาติบาต การเว้นที่เรียกว่า วิรัตินั้นมี 3 ประการ คือ 1. สัมปัตตวิรัติ คือ เว้นเมื่อประสบซึ่งหน้า d 2. สมาทานวิรัติ คือ เว้นเพราะสมาทานศีลสิกขาบทไว้ 3. สมุจเฉทวิรัติ คือ เว้นด้วยตัดขาด เรื่องราวของจักกันอุบาสกนั้นเป็นตัวอย่างอันดีของสัมมากัมมันตะ อันเป็นสัมปัตตวิรัติ กล่าวคือ จักกันอุบาสกถูกพี่ชายใช้ให้ไปหาเนื้อกระต่ายมาทำยาให้แก่มารดาผู้กำลังป่วยอยู่ อุบาสกนั้นจับกระต่ายได้ตัวหนึ่งขณะที่กระต่ายส่งเสียงร้องเขาก็คิดว่าหากจะฆ่าเอาชีวิตกระต่าย 132 DOU แ ม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม