การละอกุศลธรรม : หน้า 155/188

เอกราชา หริสสวัณโณ” เป็นอาทิ แปลว่า “ดวงอาทิตย์นี้เป็นดวงตาของโลก เป็นเจ้าแห่งแสง สว่างอย่างเอก มีสีทองส่องสว่างไปทั่วปฐพี แล้วอัสดงคตไปฯ” แล้วจึงหลับไป ตกว่าพระโพธิ สัตว์อุตส่าห์เพียรพยายามดังนี้ทุก ๆ วันเป็นเนืองนิจ จึงยังอกุศลธรรมทั้งปวงมิให้บังเกิดขึ้นใน สันดานสิ้นเวลาช้านานถึง 700 ปี อย่างนี้ก็ได้ชื่อว่า สัมมาวายามะ เป็นโลกิยมรรคบังเกิด ด้วยกุศลจิต 8.6.2 กิจประการที่ 2 ละเสียซึ่งอกุศลธรรมที่บังเกิดขึ้นแล้ว สัมมาวายามะ อันเพียรพยายามละเสียซึ่งอกุศลธรรมที่บังเกิดขึ้นแล้วนั้น มีตัวอย่าง ปรากฏอยู่ในปัญจอุโบสถชาดก ในปกิณณกนิบาตว่า ครั้งหนึ่งพระโพธิสัตว์บังเกิดในตระกูล พราหมณ์มีสมบัติมากมายมหาศาล แต่ก็ละสมบัติออกบรรพชาเป็นดาบส ตั้งอาศรมอยู่ใน สถานที่อันเป็นสัปปายะ" ใกล้เมืองมคธราษฎร์ ในบริเวณใกล้กับอาศรมนั้น มีสัตว์อาศัยอยู่ หลายชนิด เป็นต้นว่ามีนกพิราบคู่ผัวตัวเมียคู่หนึ่งอาศัยอยู่ในกอไผ่มีงูเหลือมตัวหนึ่งในจอมปลวก มีสุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่ง และหมีตัวหนึ่ง ต่างคนต่างอยู่ในสุมทุมพุ่มไม้ใกล้ ๆ อาศรมนั้น อยู่มาวันหนึ่ง นกพิราบทั้งคู่ก็บินไปหาอาหารกัน แต่นกพิราบผู้ภริยาถูกเหยี่ยวโฉบ เอาไปกินเสียฝ่ายนกพิราบผู้สามีจึงต้องมีชีวิตอยู่เดียวดายถูกราคะรบกวนจิตใจหาความสงบมิได้ จึงเข้าไปสู่อาศรมแล้วสมาทานอุโบสถศีลในสำนักพระดาบส เพื่อจะข่มราคะเสีย ตั้งปณิธานไว้ว่า ตราบใดที่ราคะของตนยังมิได้รำงับสงบลง ตราบนั้นก็จะยังไม่ออกไปหาอาหาร อธิษฐาน เช่นนั้นแล้วนกพิราบก็อดอาหารอยู่รักษาอุโบสถศีล ณ อาศรม นั้น ฝ่ายงูนั้นเล่า ขณะที่ออกมาเที่ยวหาอาหาร ได้ถูกอุสุภราชสีขาวตัวหนึ่งซึ่งเป็นวัวมงคล ของนายโคบาลเทียวเดินหาอาหารใกล้จอมปลวกเหยียบลงที่คอ งูจึงขบเอาโคอุสุภราชนั้นตาย เมื่อนายโคบาลทั้งหลายเที่ยวหามาพบซากโคเข้า จึงร่ำไห้ด้วยความอาลัยรักเป็นหนักหนาใน ตัวโคอุสุภราชนั้น หลังจากกระทำสักการบูชากันแล้ว เหล่านายโคบาลก็ขุดหลุมฝังโคอุสุภราช ไว้ใกล้จอมปลวกนั้น ครั้นได้เห็นเช่นนั้นก็เกิดความดำริว่า เพราะตนลุแก่อำนาจโทสะ จึง กระทำให้โคอุสุภราชของชนทั้งหลายต้องถึงแก่ความตาย เป็นเหตุให้ชนทั้งหลายเป็นทุกข์และ เศร้าโศก สมควรที่ตนจะอดโทสะนั้นเสีย ดำริเช่นนั้นแล้ว งูจึงเข้าไปสู่อาศรม สมาทานอุโบสถ สัปปายะ คือ สิ่งของ สถานที่ หรือบุคคล ซึ่งเป็นที่สบาย เหมาะกัน เกื้อกูล หรือเอื้ออำนวย โดยเฉพาะที่ช่วยเกื้อกูลแก่การ บำเพ็ญและประคองรักษาสมาธิ ท่านแสดงไว้ 7 อย่าง คือ อาวาส (ที่อยู่) โคจร (ที่บิณฑบาต หรือแหล่งอาหาร) ภัสสะ (เรื่องพูดคุยที่เสริม การปฏิบัติ) บุคคล (ผู้ที่เกี่ยวข้องด้วยแล้วให้จิตผ่องใสสงบมั่นคง) โภชนะ (อาหาร) อุตุ (สภาพแวดล้อมและอุณหภูมิ) อิริยาบถ 142 DOU แม่ บ ท แ ห่ ง ธ ร ร ม