การจัดองค์มรรค : หน้า 132/188

0 สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ สมาธิขันธ์ อธิบายว่า บุคคลผู้เป็นอริยสาวกก็พึงกำจัดอวิชชาคือตัวโมหะ อันเป็นเหตุให้ลุ่มหลง เสียด้วยปัญญาขันธ์ กำจัดโทสะคือตัวพยาบาทเสียด้วยสีลขันธ์ กำจัดโลภะเสียด้วยสมาธิขันธ์ อนึ่ง องค์มรรค 8 ประการนี้ ถ้าจะจัดโดยวิชชาและจรณะแล้ว สัมมาทิฏฐิกับสัมมา- สังกัปปะ ทั้งสองนี้จัดเป็นวิชชา ส่วนที่เหลืออีก 6 ประการจัดเป็นจรณะ ซึ่งแสดงได้ด้วย แผนภูมิดังต่อไปนี้ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ วิชชา สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ จรณะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ วิชชานั้นเปรียบประดุจจักษุทั้งสองข้าง จรณะนั้นประดุจเท้าทั้งสองข้าง อธิบายว่า บุคคลเดินทางนั้นถ้ามีดวงตาทั้งสองข้างบริสุทธิ์แจ่มใส ก็จะแลเห็นว่า หนทางมีภัยหรือปราศจาก ภัย และถ้ามีเท้าทั้งสองข้างครบบริบูรณ์ ก็จะสามารถเดินไปตามหนทางอันปราศจากภัยนั้นได้ ในทํานองเดียวกัน บุคคลผู้ซึ่งเจริญมรรคทั้ง 8 ประการนี้ จนสามารถตั้งอยู่ในฐานะอริยสาวก บ า ที่ 7 ทุ ก บ นิโรธ ค า ม น ป ฏิ ป ท า อริยสัจ DOU 119 บ