การบรรเทาตัณหา : หน้า 88/188

เปรียบดังพาลปุถุชนที่ลุแก่อำนาจตัณหา ซึ่งถูกบ่วงคือสังโยชน์มารัดรึงไว้ มิให้ล่วงพ้นจาก ชาติกันดาร ชรากันดาร พยาธิกันดาร และมรณกันดารได้ แท้จริงสัตว์ทั้งหลายที่ติดอยู่ในสังโยชน์ คือตัณหานั้น ย่อมเวียนว่ายตายเกิดอยู่ใน วัฏสงสาร เรียนทุกข์ยากไม่รู้จักสิ้นสุด ไม่มีกำหนดว่าเมื่อใดจะพ้นภัย ด้วยเหตุนี้ท่านผู้มีปัญญา ทั้งหลายจงบรรเทาเสียซึ่งตัณหาเถิด อย่าได้เอื้อเฟื้ออาลัยอยู่ในตัณหาอันผลักดันให้เกิด ปรารถนาในเบญจกามคุณนี้เลย พึงละสังโยชน์ คือ กิเลสที่ผูกมัดใจสัตว์ไว้กับทุกข์ทั้ง 10 อย่าง ดังนี้ - โอรัมภาคิยสังโยชน์ หมายถึง สังโยชน์เบื้องต่ำ ได้แก่ 1. สักกายทิฏฐิ คือ ความเห็นว่าเป็นตัวของตน 2. วิจิกิจฉา คือ ความลังเลสงสัย 3. สีลัพพตปรามาส คือ ความถือมั่นในศีลพรต 4. กามราคะ คือ ความติดใจในกามคุณ 5. ปฏิฆะ คือ ความกระทบกระทั่งในใจ - อุทธัมภาคิยสังโยชน์ หมายถึง สังโยชน์เบื้องสูง ได้แก่ 6. รูปราคะ คือ ความติดใจในรูปธรรมอันประณีต 7. อรูปราคะ คือ ความติดใจในอรูปธรรม 8. มานะ คือ ความถือว่าตัวเป็นนั่นเป็นนี่ 9. อุทธัจจะ คือ ความฟุ้งซ่าน 10. อวิชชา คือ ความไม่รู้จริง แล้วจงปรารถนาพระนิพพานอันปราศจากราคะ โทสะ โมหะเถิด เพราะพระนิพพาน นั้นเป็นที่เกษมสานต์บรมสุขโดยแท้ หาทุกข์สิ่งใดสิ่งหนึ่งมาเจือปนมิได้ จงอุตสาหะพยายาม แสวงหาพระอรหัตมรรคญาณ และประหารตัณหาเสียให้เด็ดขาดเป็นสมุจเฉท เพื่อจะได้ บรรลุพระนิพพานอันอมตะนั้นเถิด บ า ที่ 5 ท ก ข สมุทัยอริยสัจ DOU 75