การเคารพผู้มีอาวุโสในธรรม : หน้า 24/287

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แท้จริงสัตว์เหล่านั้นเป็นดิรัจฉาน ยังมีความเคารพยำเกรงกัน มี ความประพฤติกลมเกลียวกันอยู่การที่พวกเธอเป็นบรรพชิตในธรรมวินัยที่เรากล่าวดีแล้วอย่างนี้ มีความเคารพย่าเกรงกัน มีความประพฤติกลมเกลียวกันอยู่ นั่นจะพึงงามในธรรมวินัยนี้โดยแท้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การกระทำของโมฆบุรุษเหล่านั้นนั่น ไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใส ของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส.... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูก่อนภิกษุทั้ง หลาย เราอนุญาตการกราบไหว้ การลุกรับ การทําอัญชลีกรรม การทําสามีจิกรรม อาสนะที่เลิศ นํ้าอันเลิศ บิณฑบาตอันเลิศ ตามลำดับผู้แก่พรรษากว่า อนึ่ง ภิกษุไม่ควรเกลียดกัน เสนาสนะ ของสงฆ์ตามลำาดับผู้แก่พรรษากว่า รูปใดเกลียดกัน ต้องอาบัติทุกกฏ จากเรื่องนี้เราจะเห็นได้ว่า ไม่ว่าจะในทางโลกหรือทางธรรม เราจะให้เกียรติและ ให้ความสำคัญกับผู้ที่มีอาวุโสมากกว่าเสมอ ในทางสงฆ์จะนับถือให้เกียรติกับผู้ที่บวช ก่อนหรือมีพรรษามากกว่าว่าเป็นรุ่นพี่ (ภันเต) ส่วนผู้ที่บวชภายหลังหรือมีพรรษาน้อย กว่าจะถูกเรียกว่าเป็นรุ่นน้อง (อาวุโส) แต่ในทางโลกนั้น ผู้ที่มีอายุมากกว่าจะถูกเรียกว่า ผู้อาวุโส (ผู้ใหญ่) ส่วนผู้ที่มีอายุน้อยกว่าจะถูกเรียกว่าผู้น้อย ซึ่งการให้ความเคารพกัน ตามลำดับดังนี้ จะก่อให้เกิดความงดงาม และการยอมรับกันและกัน คือ รู้จักที่ต่ำที่สูง มี สัมมาคารวะต่อกัน เรื่องที่ 2 พระพุทธองค์ตรัสสอนคฤหัสถ์เรื่องสมณพราหมณ์ที่ควรแก่การเคารพสักการบูชา สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ทรงแวะยังบ้านพราหมณ์แห่งโกศลชนบทชื่อว่านครวินทะ พวกพราหมณ์คฤหบดีชาวบ้านนคร วินทะได้ทราบข่าวว่า พระสมณะผู้ศากยบุตรเสด็จออกจากศากยราชสกุลทรงผนวชแล้ว เสด็จ จาริกไปในโกศลชนบทพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ได้เสด็จถึงบ้านนครวินทะโดยลำดับ พระผู้ มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นแล มีกิตติศัพท์งามฟุ้งไปอย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุดังนี้ ๆ พระผู้มีพระ ภาคเจ้าพระองค์นั้น เป็นผู้ไกลจากกิเลส ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ดำเนิน ไปดี ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีผู้ฝึกบุรุษที่ควรฝึกอย่างหาคนอื่นยิ่งกว่ามิได้ เป็นครูของเทวดา 1 มหามกุฏราชวิทยาลัย, “นครวินเทยยสูตร” พระสูตร และ อรรถกถา แปล มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ เล่ม 23, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 509-513. บทที่ 1 ค า ร ว ะ 6 (ความเคารพ 6 ประการ) DOU 13