การพิจารณาธรรมะและการนำไปปฏิบัติ : หน้า 207/287

นำมาพิจารณา (6) บรรดาผู้พิจารณาธรรมะ แบ่งออกได้อีก 2 ส่วน คือ นำมาปฏิบัติและไม่นำมาปฏิบัติ ความรู้ทางธรรมะที่ได้นำมาใคร่ครวญแล้ว จะเกิดเป็นประโยชน์ได้ก็ต่อเมื่อนํามาใช้ปฏิบัติใน ชีวิตประจำวันของตัวเอง ส่วนผลจากการปฏิบัติจะเกิดขึ้นมากหรือน้อยก็ขึ้นกับว่านำมาใช้ ปฏิบัติมากหรือน้อยในชีวิตจริง แต่บุคคลผู้มีความรู้ธรรมะแล้วไม่นำมาปฏิบัติย่อมไม่เกิด ประโยชน์แต่อย่างใด ทั้งยังมีโอกาสก่อกรรมชั่วได้อีกด้วย กล่าวคือ นําความรู้ธรรมะที่ตนมีมา จ้องจับผิดผู้อื่น หรือมีใจไม่บริสุทธิ์ ใช้ความรู้ของตนเพื่อมุ่งทำลายผู้อื่น เป็นต้น (7) บรรดาผู้รู้ธรรมะแล้วนำมาปฏิบัตินั้น ก็แบ่งเป็นอีก 2 ส่วน คือ ปฏิบัติเพื่อ ประโยชน์ของตน และปฏิบัติเพื่อประโยชน์ทั้งของตนและผู้อื่น บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อตนแต่ไม่หวัง ประโยชน์เพื่อบุคคลอื่นก็คือ ผู้ที่เป็นกัลยาณมิตรให้แก่ตัวเอง จึงกลายเป็นคนดีเฉพาะตัว แต่ ไม่ได้ช่วยให้คนอื่นเป็นคนดีตามตัวเองไปด้วย ส่วนบุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ทั้งตนและผู้อื่น คือ บุคคลผู้ตั้งใจประพฤติปฏิบัติตัวตามธรรมะนั้น และยังชักชวนให้ผู้อื่นตั้งอยู่ในธรรมะ ตั้งอยู่ ในความดีงาม ดังเช่น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและเหล่าอรหันตสาวกผู้ฝึกฝนตัวเอง จนเป็นผู้มี ความบริสุทธิ์สะอาด ทั้งทางกาย วาจา และทางใจ ถือว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนเองและ ผู้อื่น พื้นฐานใจของบุคคลประเภทนี้จึงประกอบด้วยความเมตตา ความปรารถนาดี มากกว่า บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อตนเองฝ่ายเดียว หลักการดูคนเป็นย่อมเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่พระภิกษุในการแนะนำธรรมะ กล่าวคือ จะได้ทราบว่าควรแนะนำธรรมะเท่าที่บุคคลนั้นจะเข้าใจ และที่เขาสามารถจะรองรับความรู้ คำ แนะนํานั้นได้อย่างเหมาะสม และยังช่วยจัดสําดับความสําคัญตามประเภทของคนได้ คือ บุคคล ใดที่มีความพร้อมในการฟังธรรมะ รองรับธรรมะได้มาก พระภิกษุก็จะมุ่งความสำคัญไปยัง บุคคลนั้นก่อน โดยหวังประโยชน์ที่บุคคลนั้นจะได้รับเป็นสำคัญ ส่วนบุคคลที่มีความพร้อม น้อยกว่า ก็จะแสดงธรรมให้ความสำคัญลดหลั่นกันลงมาไปตามความเหมาะสม นอกจากจะดูคนเป็นโดยสามารถแยกแยะบุคคลออกได้ 7 ลักษณะโดยส่วน 2 ดัง กล่าวมาแล้ว ยังมีสิ่งที่จะต้องคำนึงถึงเพิ่มอีกด้วย ได้แก่ ต้องรู้จักเลือกหัวข้อธรรมให้เหมาะสม กับผู้ฟัง ต้องรู้จักวิธีการและเทคนิคในการแสดงธรรมเพื่อให้เกิดประสิทธิผลอย่างสูงสุดต่อผู้ฟัง และ ต้องรู้จักประเมินผลการแสดงธรรมในแต่ละครั้งด้วย ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้ 196 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2