ความเคารพในการศึกษา : หน้า 27/287

จากเรื่องนี้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงชี้แนะให้เราเห็นว่า สมณพราหมณ์ นักบวช หรือพระภิกษุสงฆ์ ที่ควรแก่การเคารพ สักการะ นับถือ บูชานั้น จะต้องเป็นผู้ที่ปราศจาก หรือปฏิบัติเพื่อความปราศจาก ความกำหนัด ความขัดเคือง ความลุ่มหลงในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์ทั้งหลาย และมีจิตสงบแล้วภายใน ประพฤติสงบทางกาย ทางวาจา ทางใจอยู่ และท่านผู้ที่ปราศจากหรือปฏิบัติเพื่อความปราศจาก เหล่านั้น จะมีลักษณะ ให้สังเกตเห็นได้ง่ายคือ ท่านย่อมมีปกติเสพเฉพาะเสนาสนะอันสงัด และไม่มีความยินดี ใน รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ธรรมารมณ์ทั้งหลายที่จะก่อให้เกิดกิเลสต่าง ๆ ซึ่งความรู้ ตรงนี้จะช่วยให้เราสามารถแยกแยะได้ว่า สมณพราหมณ์ นักบวช หรือพระภิกษุสงฆ์เหล่า ใด ที่ควรหรือไม่ควรแก่การเคารพ สักการะ นับถือ บูชา ความเคารพในการศึกษา คือตระหนักถึงคุณค่าของการศึกษาหาความรู้ แล้ว แสดงออกซึ่งความเคารพ โดยตั้งใจศึกษาเล่าเรียนอย่างเต็มที่ทั้งทางโลกและทางธรรม จะ ศึกษาเรื่องใดก็ศึกษาให้ถึงแก่น ให้เข้าใจจริง ๆ ไม่ทําเหยาะแหยะ บำารุงการศึกษา สนับสนุน การศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม และไม่นําความรู้ที่ได้มาไปใช้ในทางที่ผิด เรื่องของความเคารพในการศึกษานั้น ก็มีตัวอย่างในสมัยพุทธกาลมาให้พวกเราได้ ศึกษากัน 2 เรื่อง ดังต่อไปนี้ เรื่องที่ 1 ความเคารพในการศึกษาอันยิ่งของพระราหุล ท่านพระราหุลนี้เป็นผู้ใคร่ต่อการศึกษาเกลี่ยทรายประมาณบาตรหนึ่งในบริเวณพระ คันธกุฎีแต่เช้าตรู่ด้วยคิดว่าวันนี้เราจะได้รับโอวาทประมาณเท่านี้ ได้การตักเตือนประมาณเท่านี้ จากสำนักของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และจากสำนักของพระอุปัชฌาย์ (พระสารีบุตร) แม้พระ- สัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อจะทรงตั้งพระราหุลไว้ในเอตทัคคะ จึงทรงตั้งให้เป็นผู้เลิศในการศึกษาว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบรรดาภิกษุสาวกของเราผู้ใคร่ต่อการศึกษาราหุลเป็นผู้เลิศของภิกษุเหล่านั้น แม้ท่านพระราหุลนั้นก็ได้บันลือสีหนาท ในท่ามกลางภิกษุสงฆ์อย่างนั้นเหมือนกันว่า พระธรรมราชาผู้เป็นพระชนกของเราทรงตั้งเราไว้ในเอตทัคคะเฉพาะหน้าภิกษุสงฆ์ เพื่อความ รู้ยิ่งสิ่งทั้งปวงนี้ พระธรรมราชาทรงยกย่องเราว่าเป็นผู้เลิศของภิกษุทั้งหลายผู้ใคร่การศึกษา และ ของภิกษุทั้งหลายผู้บวชด้วยศรัทธา พระธรรมราชาผู้ประเสริฐผู้เป็นพระสหาย เป็นพระชนก มหามกุฏราชวิทยาลัย, “อรรถกถามหาราหุโลวาทสูตร” พระสูตร และ อรรถกถา แปล มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่ม 20, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 290. 16 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2