การประเมินด้วยจาคะและปัญญา : หน้า 164/287

สําหรับพระภิกษุและฆราวาส การประเมินด้วยจาคะหรือการสละ ทั้งในส่วนของพระภิกษุและฆราวาส สามารถ ประเมินโดยอาศัยแนวทาง 4 ประการดังนี้ 1. ประเมินจากการ “สละสิ่งของ” โดยพิจารณาว่า เราเป็นผู้รักการให้หรือไม่ ให้แล้ว ยังมีความตระหนี่ หวงแหน รู้สึกเสียดายในภายหลังหรือไม่ เป็นต้น 2. ประเมินจากการ “สละความสะดวกสบาย” โดยพิจารณาว่า เราเป็นคนประเภท ติดสบายหรือไม่ หรือชอบเกี่ยงงอน งานหนักไม่เอางานเบาไม่สู้ ซึ่งเป็นเหตุให้กลายเป็น คนเกียจคร้านในการทำความดี เป็นต้น 3. ประเมินจากการ “สละอารมณ์” คือสละความชอบใจ ไม่ชอบใจ ความยินดียินร้าย โดยพิจารณาว่า เราสามารถสละเรื่องเหล่านี้ได้ดีเพียงใด รวดเร็วแค่ไหน 4. ในทางธรรมปฏิบัติ ให้ประเมินจากการ “สละนิวรณ์ 5” โดยพิจารณาการที่ใจหยุด นิ่ง เข้าถึงดวงสว่างภายในกลางกาย ที่เรียกว่า “ปฐมมรรค” 5. วิธีประเมินตนเองด้วย ปัญญา สําหรับพระภิกษุและฆราวาส การประเมินด้วยปัญญา หรือความรอบรู้ ความรู้เท่าทันในสังขาร ทั้งพระภิกษุและ ฆราวาส สามารถประเมินโดยอาศัยแนวทาง 2 ระดับ ได้แก่ 1. ปัญญาทางโลก หรือปัญญาที่เกิดจากการเรียนรู้ หรืออาศัยการคิดพิจารณาด้วยสมอง ได้แก่ ปัญญาในระดับสุตมยปัญญา และจินตมยปัญญา สามารถประเมินได้ใน 2 ประเด็น คือ 2 1.1 ประเมินจากการ “ความสามารถในการทำงาน” เพราะการทำงานต้องใช้ปัญญา และต้องมีความรับผิดชอบในงานนั้น 1.2 ประเมินจากการ “รู้เท่าทันสังขาร หรือสุขภาพร่างกายของตนเอง” เช่น เรา เอาใจใส่ในการดูแลรักษาสุขภาพได้ดีแค่ไหน คือ ดูแลให้แข็งแรงเพียงพอที่จะใช้สร้างบุญบารมี พระภาวนาวิริยคุณ (เผด็จ ทตตชีโว), พระแท้, (กรุงเทพฯ : มูลนิธิธรรมกาย), หน้า 197. บทที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่โลกต้องการ 7 ประการ) DOU 153 บ