ความหมายและที่มาของจริต : หน้า 49/287

ไปนี้ บทที่ 2 จริต 6 (อุปนิสัย 6 ประการ) จริต 6 เรียนรู้ได้จาก อุปนิสัย 6 ประการ มีความหมาย ที่มา และรายละเอียดดังต่อ 2.1 ความหมายและที่มา ใจของเราเมื่อได้รับการอบรมจากสิ่งแวดล้อมชนิดใดบ่อย ๆ หรือเข้าไปเสพคุ้นกับสิ่ง ใดบ่อย ๆ ก็จะเกิดความคุ้นเคยและพึงพอใจในสิ่งนั้น แล้วก็เลยเกาะเกี่ยวพัวพันอยู่กับสิ่งนั้น การ ที่จิตท่องเที่ยววนเวียนไปตามอารมณ์ประเภทที่จิตชอบนั่นเอง เรียกว่า “จริต” คำว่า จริตก็แปลว่า จิตที่เที่ยวไป เช่นจิตที่เที่ยวไปในทางดี เราเรียกว่า สุจริต ถ้าจิตเที่ยวไปในทางชั่ว เรียกว่าทุจริต จริต ยังแปลได้ว่า ความประพฤติ, กิริยาอาการ 2 3 การอบรมหรือการเสพคุ้นกับสิ่งใดบ่อย ๆ จนเกิดเป็นความเคยชิน ย่อมมีอิทธิพล ส่งผลให้เกิดเป็นอุปนิสัยได้ อุปนิสัย แปลว่า ความประพฤติที่เคยชินเป็นพื้นฐานมาในสันดาน ดังนั้น ถ้าจิตของเราชอบเที่ยวไปในทางไหนบ่อย ๆ จนเกิดเป็นความเคยชินขึ้นแล้ว ก็จะกลาย มาเป็นจริต หรืออุปนิสัย ของคนคนนั้นนั่นเอง 9 : เพราะฉะนั้น จริต คือ ลักษณะนิสัยหรือความประพฤติพื้นฐานที่ประพฤติปฏิบัติตาม ความเคยชินของจิตใจเดิมของบุคคลนั้น ในทางพุทธศาสนากล่าวถึงเหตุที่คนเรามีจริตแตกต่างกันนั้นเกิดจาก “กรรมในอดีต” 1386. 'ปิ่น มุทุกันต์, พุทธวิธีครองใจคน, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2502), หน้า 298-299. 2.3 ราชบัณฑิตยสถาน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542 (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์, 2546) หน้า 291, 38 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2