ความรู้จักเหตุในพระพุทธศาสนา : หน้า 135/287

ให้พระภิกษุได้รู้จักศึกษาธรรมะอันเป็นความจริงของชีวิตในพระไตรปิฎกหรืออย่างน้อยที่สุดก็ ต้องรู้จักศึกษาหนังสือธรรมะต่าง ๆ ให้มาก เพื่อที่จะได้เป็นผู้ที่มีหลักการชัดเจน มีหลักวิชาแน่น จะได้ไม่คิด พูด ทำ แบบผิด ๆ ถูก ๆ ซึ่งจะทำให้ความอาจหาญมั่นใจหมดไป เพราะจะผวาว่า สิ่งที่ตนคิด พูด ทํา ลงไปแล้วนั้นผิดหรือถูกกันแน่ และเมื่อความรู้ไม่แน่นแล้วก็จะไม่สามารถ เป็นกัลยาณมิตรให้กับคนอื่นได้ ถึงจะหลับตาทำสมาธิได้ ก็แค่เป็นกัลยาณมิตรให้กับตัวเอง แต่ ว่าจะเป็นกัลยาณมิตรให้กับผู้อื่นนั้นยังไม่พอ ต้องมีความรู้มากพอที่จะนำไปถ่ายทอดได้ คนที่หลักวิชาแน่นแล้วดีอย่างไร ทำไมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงเรียกว่าเป็นบุคคล รู้จักเหตุ เพราะคนประเภทนี้เห็นเหตุการณ์ใดต่อหน้าต่อหน้าแล้ว ก็สามารถพยากรณ์ได้เลย ว่าผลอะไรจะเกิดต่อไปในอนาคต พยากรณ์ได้เลยทันทีประเด็นอยู่ตรงนี้ คือเป็นคนมองปัญหา ออกนั่นเอง เห็นอะไรเข้าบอกได้เลยว่าจะมีผลอะไรเกิดขึ้นตามมาในอนาคต เช่น เห็นเด็กนอน ตื่นสายก็สามารถบอกได้เลยว่า ต่อไปเจ้าเด็กคนนี้จะเป็นคนขี้หงุดหงิดเจ้าอารมณ์ เถียงพ่อเถียง แม่เก่ง ดีไม่ดีด่าเก่งอีกด้วย จะเป็นคนชอบผัดวันประกันพรุ่ง จะเป็นคนสะเพร่า เพราะอะไร เพราะติดนิสัยงัวเงียขี้เซาตั้งแต่เล็ก พอใครไปปลุกแต่เช้าก็ทำให้นอนไม่เต็มอิ่มก็เลยชอบแก้ตัวไป ผัดวันประกันพรุ่งไป อารมณ์ก็เสีย พอติดนิสัยตื่นสายนานเข้า ๆ ก็เริ่มเถียงพ่อเถียงแม่เก่ง โตขึ้นมาเมื่อไปถึงไหนกับพวกเพื่อนฝูงปากก็จะจัดจ้าน ในที่สุดแต่งงานแต่งการไปแล้ว ยังนอน ดึกตื่นสายไม่เลิก เดี๋ยวเหตุหย่าร้างก็ตามมา อีกอย่าง เมื่อหลักวิชาแน่นเสียแล้ว การเตรียมงานทำอะไรก็จะรัดกุม พอจับงานใดก็ อ่านงานออกได้หมด อ่านออกมองเห็นเป็นช่องทางว่าต้องทำอะไรอย่างไร แต่ละครั้งที่วางแผน งานสามารถมองได้ทะลุเลยว่า ทำงานครั้งนี้เราจะต้องเชิญใคร ฝ่ายฆราวาสใคร ฝ่ายสงฆ์ใคร ฝ่ายบ้านเมืองใคร เราจะสามารถกำหนดกฎเกณฑ์ได้เลยว่าต้องอย่างนั้นอย่างนี้เพราะอะไร การ ประชาสัมพันธ์เราจะต้องทำอย่างไรบ้าง ขั้นตอนจะไหลออกมาตลอด เพราะว่าหลักวิชาแน่น และถึงแม้ว่าเราจะไม่ได้เรียนอะไรมามากมายอย่างคนอื่นแต่ก็ทำให้หลักวิชาแน่นได้คือ ต้องหัดเรียนรู้ เรียนรู้จากอะไร ก็เรียนรู้จากงานที่ทำอยู่ทุกวัน ต้องหมั่นสังเกตทุกอย่างรอบตัว แล้วก็พินิจพิจารณาเอาว่าทําอย่างไรผลมันถึงออกมาดี เมื่อทําได้อย่างนี้ เราก็สามารถพัฒนา ตนให้เป็นธัมมัญญูกับเขาได้เช่นกัน สรุปว่า การจะเป็นธัมมัญญบุคคล (ความเป็นผู้รู้จักธรรม หรือ ความเป็นผู้รู้จักเหตุ) ได้นั้น ต้องประกอบด้วย 124 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2