หลักการเลือกหัวข้อธรรมะในการแสดงธรรม : หน้า 208/287

รู้จักเลือกหัวข้อธรรมะ หลักการเลือกธรรมะที่จะนำไปใช้ในการทำหน้าที่กัลยาณมิตรด้วยการแสดงธรรมนั้น พระภิกษุจะต้องมีความเข้าใจเรื่องเป้าหมายของการแสดงธรรมเสียก่อนว่า การแสดงธรรมมี เป้าหมายสูงสุดอยู่ที่การหลุดพ้นจากกิเลสอาสวะ ดังนั้นเมื่อต้องแสดงธรรม จึงต้องตั้งหวังให้ เกิดประโยชน์กับผู้ฟังทั้ง 3 ระดับ คือ ระดับสูง คือ ให้ผู้ฟังหลุดพ้นจากอำานาจกิเลส บรรลุธรรม ระดับกลาง คือ ให้ผู้ฟังได้รับความสุขในโลกนี้ คือในภพชาติปัจจุบัน และในโลกหน้า คือชีวิตในปรโลก ระดับต่ำ คือ ให้ผู้ฟังมีอุปนิสัยที่เป็นอุปการะแก่การฟังธรรมติดตัวไปในภพเบื้องหน้า เนื่องจากความไม่พร้อมของผู้ฟังที่จะรองรับธรรมะ หลักในการเลือกธรรมะนั้นแบ่งไปตามลักษณะของผู้ฟัง ว่ามีลักษณะอย่างไร ดังจะยก ตัวอย่างการสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ 3 แนวทาง ดังนี้ 1. เลือกธรรมะตามจริตอัธยาศัยของผู้ฟัง จริตอัธยาศัย คือ นิสัยปกติพื้นฐานอันมีอยู่ในแต่ละบุคคล แบ่งออกได้ 6 ประเภท คือ 1. ราคจริต จะมีลักษณะรักสวยรักงาม 2. โทสจริต จะมีลักษณะหงุดหงิด รีบร้อน 3. โมหจริต จะมีลักษณะเขลา งมงาย 4. สัทธาจริต จะมีลักษณะเชื่อง่าย 5. พุทธิจริต จะมีลักษณะชอบใช้ความคิด ตรึกตรอง 6. วิตกจริต จะมีลักษณะมักกังวล ฟุ้งซ่าน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเลือกธรรมะที่เหมาะสมกับจริตอัธยาศัยของผู้ฟัง จะกล่าว สอนในสิ่งที่เป็นประโยชน์ไปตามจริตอัธยาศัย ดังนี้ บทที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่โ ล ก ต้ อ ง ก า ร 7 ประการ) DOU 197