ข้อความต้นฉบับในหน้า
เรื่องความสวยงามของตน ซึ่งเทียบกันไม่ได้เลยกับนางเทพอัปสรตนนั้น และพระพุทธ
องค์ยังทรงใช้พุทธานุภาพให้สรีระของนางเทพอัปสรตนนั้นให้มีความแปรปรวนแก่ชรา
และล้มลงตายในที่สุด เพื่อให้พระนางเขมาได้พิจารณาเห็นตามความเป็นจริงว่า ร่างกาย
แม้จะสวยสดงดงามเพียงใด สุดท้ายก็ต้องเจ็บ ต้องตายในที่สุด หาแก่นสารสาระอะไรไม่
ได้ แม้ตัวของพระนางเขมาก็จะต้องเป็นเช่นนี้เหมือนกัน ทำให้พระนางได้คิด ปล่อยใจไป
ตามกระแสเสียงของพระพุทธองค์ที่แสดงธรรม แล้วพระนางก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์
ในที่สุดก็ได้ออกบวชและได้รับตำแหน่งเป็นเอตทัคคะผู้เป็นเลิศกว่าพวกภิกษุณีทั้งหมด
ด้านผู้มีปัญญามาก
2. ตัวอย่างเรื่องโทสจริต
เรื่องพระติสสะเถระผู้เข้าถึงสกุลนายช่างแก้ว
พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ในพระเชตวัน ทรงปรารภพระเถระชื่อติสสะผู้เข้าถึงสกุล
นายช่างแก้ว ตรัสพระธรรมเทศนานี้ว่า พระเจ้าปเสนทิโกศลส่งแก้วให้นายช่างเจียระไน ได้ยิน
ว่า พระเถระนั้นฉัน (ภัต) อยู่ในสกุลของนายมณีการผู้หนึ่งสิ้น 12 ปี ภรรยาและสามีในสกุล
นั้นตั้งอยู่ในฐานะเพียงมารดาและบิดาปฏิบัติพระเถระแล้ว
อยู่มาวันหนึ่ง นายมณีการกำลังนั่งหั่นเนื้อข้างหน้าพระเถระ ในขณะนั้น พระเจ้าปเสน
ทิโกศล ทรงส่งแก้วมณีดวงหนึ่งไป ด้วยรับสั่งว่า “นายช่างจงขัดและเจียระไนแก้วมณีนี้แล้วส่งมา”
นายมณีการรับแก้วนั้นด้วยมือทั้งเปื้อนโลหิต วางไว้บนเขียงแล้ว ก็เข้าไปข้างในเพื่อล้างมือ
ก็ในเรือนนั้น นกกะเรียนที่เขาเลี้ยงไว้มีอยู่ นกนั้นกลืนกินแก้วมณีนั้น ด้วยสำคัญว่าเนื้อ
เพราะกลิ่นโลหิต เมื่อพระเถระกำลังเห็นอยู่เที่ยว นายมณีการมาแล้ว เมื่อไม่เห็นแก้วมณีจึง
ถามภริยา ธิดาและบุตรโดยลำดับว่า “พวกเจ้าเอาแก้วมณีไปหรือ ?” เมื่อชนเหล่านั้นกล่าวว่า
“มิได้เอาไป” จึงคิดว่า (ชะรอย) พระเถระจักเอาไป จึงปรึกษากับภริยาว่า “แก้วมณี (ชะรอย)
พระเถระจักเอาไป” ภริยาบอกว่า “แน่ะนาย นายอย่ากล่าวอย่างนั้น, ดิฉันไม่เคยเห็นโทษ
อะไร ๆ ของพระเถระเลยตลอดกาลประมาณเท่านี้ ท่านย่อมไม่ถือเอาแก้วมณี (แน่นอน)”
นายมณีการถามพระเถระว่า “ท่านขอรับ ท่านเอาแก้วมณีในที่นี้ไปหรือ ?”
มหามกุฏราชวิทยาลัย, “เรื่องพระติสสะเถระผู้เข้าถึงสกุลนายช่างแก้ว” พระสูตร และ อรรถกถา แปล ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท
เล่ม 42, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 50-53.
บทที่ 2 จ ริ ต 6 (อุปนิสัย 6 ประการ) DOU 49